Założenie ogrodowe

W 2 poł. w. XVI Wołczyn należał do Sołtanów, a na początku w. XVII do Gosiewskich. Na początku w XVIII majątek był własnością Kazimierza Sapiehy, który w r. 1710 sprzedał go Franciszce Izabeli z Sapiehów oraz Jakubowi Henrykowi Flemingom. W 1721 dobra nabyli Konstancja z Czartoryskich i Stanisław Poniatowscy, a od nich w r. 1738 majątek kupił Michał Fryderyk Czartoryski. Po Czartoryskich kolejnymi właścicielami byli Katarzyna z Ostyk-Narbuttów Pusłowska oraz rodzina Narbuttów. Na początku w. XX majątek rozparcelowano. Autorem projektu założenia mógł być Pierre Ricaud de Tirregaille. Przy pałacu w południowej części założenia znajdował się teatr wzniesiony wg projektu Johanna Sigmunda Deybla zapewne dla Stanisława Potockiego, a po północnej stronie ogród warzywny oranżeria i cieplarnia także zaprojektowane przez Deybla. Znajdujący się przy pałacu ogród otoczony był rozległym parkiem założony przez Czartoryskich. W parku stworzono układ kanałów z dwoma wyspami zakończony długim kanałem z dwoma owalnymi basenami, kaskadą i grotą. Po północnej stronie długiego kanału znajdował się lasek olchowy, przez który promieniście wytyczono aleje połączony z sadem oraz zwierzyńcem, a po południowej stronie umieszczono menażerię.

Artyści i rzemieślnicy

• Deybel Johann Sigmund von Hammerau (ok. 1700-1751), architekt
• Ricaud de Tirregaille Pierre (ok. 1726-1776), architekt i inżynier wojskowy

Bilbiografia

• Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 2, Województwa brzesko-litewskie, nowogródzkie, Wrocław-Warszawa-Kraków 1992 s. 157-162
• Oleńska, A., Osiemnastowieczne rezydencje w Wołczynie i Jabłonowie jako manifestacja właścicieli w Wielkim Księstwie Litewskim, [w:] Socialinių tapatumų reprezentacijos. Lietuvos Sidžiosios Kunigaikštystės kultūroje, Dailės Istorijos Studijos, 4, Vilnius 2010 s. 468-491
• Wątroba, P., Pierre’a Ricauda dr Tirregaille’a nieznany plan założenia pałacowo-parkowego księżnej Eleonory Michałowej Czartoryskiej w Wołczynie, „Ikonotheka”, 2000 (14) s. 35-48
• Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, t. 13, Warszawa 1893 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIII) s. 865-867