Pałac Potockich

Wieś należąca do klucza krystynopolskiego, po rozbiorach Polski zajęta przez rząd austriacki. W poł. w. XIX w własność Hagenów, później Wiszniewskich. Ok r. 1895 Perespę zakupił Wincenty Kraiński, cedując później majątek na swego syna i zarazem ostatniego dziedzica Edmunda. Pałac z przeznaczeniem na krótkie pobyty, wzniesiony w poł. w. XVIII przez Franciszka Salezego Potockiego według projektu Pierre’a Ricauda de Tirregallie. Był to siedmioosiowy, parterowy obiekt z ryzalitem na osi, podwyższonym o jedną kondygnację, nakryty dachem czterospadowym. Na przełomie w. XIX i XX do lewego boku dobudowano oranżerię i skrzydło łączące pałacyk z osobną kuchnią. Dookoła roztaczał się park krajobrazowy z sadzawkami i kanałami. Założenie spalono podczas I wojny światowej, w okresie międzywojennym odbudowano według planów Romana Żurowskiego (podniesiono boczne osie pałacyku o jedno piętro).

Artyści i rzemieślnicy

• Żurowski Roman (1886-1943), ziemianin, architekt
• Ricaud de Tirregaille Pierre (ok. 1726-1776), architekt i inżynier wojskowy

Bilbiografia

• Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 6, Województwo bełskie, Ziemia Chełmska województwa ruskiego, Wrocław-Warszawa-Kraków 1995 s. 172-175
• Ross J., Pałacyk w Perespie, [w:] Rokoko. Studia nad sztuką I połowy XVIII w., Wrocław 1970, s. 179-183
• Niedźwiedź E. et al., Dzieje miejscowości gminy Tyszowce, powiat tomaszowski, Zamość 2008 s. 54-60