Kościół św. Elżbiety

Pod koniec w. XIX zrodził się pomysł wzniesienia monumentalnego kościoła w dzielnicy Gródeckiej, który miał stanąć u zbiegu ul. Gródeckiej i Sapiehy (ob. Bandery), w najwyższym punkcie ówczesnego Lwowa, jako manifestacja polskości miasta. Wyłoniony w dwuetapowym konkursie (1902-03) projekt świątyni autorstwa Teodora Talowskiego, oparty na syntezie form romańskich i gotyckich, zrealizowano w l. 1904-11. W r. 1946 kościół zamknięto i zamieniono na magazyn; w r. 1991 został przekazany grekokatolikom i częściowo odrestaurowany. Kościół składa się z trójnawowego, halowego korpusu, transeptu i zamkniętego półkoliście prezbiterium z obejściem, do którego przylegają aneksy z kaplicami i zakrystiami. Fasada flankowana jest dwiema kwadratowymi wieżami; trzecia, najwyższa, wznosi się w narożu transeptu i korpusu. Wnętrze nakryte sklepieniami gwiaździstymi i krzyżowo-żebrowymi, podzielone jest opiętymi służkami filarami, dźwigającymi ostrołukowe arkady. Elewacje ceglane, z bogatym detalem kamiennym, opięte są przyporami; fasada z uskokowym portalem i wielkim maswerkowym oknem na osi, ozdobiona jest kamienną grupą Ukrzyżowania (Piotr Wójtowicz, 1908-11). Wewnątrz zachował się alabastrowy ołtarz gł. (proj. Ludomił Gyurkovich, Józef Szostakiewicz; rzeźby Janina Reichert, 1930-34) i ambona (J. Szostakiewicz, 1938), w stylu art déco.

Artyści i rzemieślnicy

• Wójtowicz Piotr (1862-1938) rzeźbiarz
• Reichert-Toth Janina (1895-1986), rzeźbiarka
• Gyurkovich Ludomił (1899-1980), architekt
• Szostakiewicz Józef (1901-1981), architekt, malarz
• Rawski Wincenty II (1867-1927), architekt
• Talowski Teodor (1859-1910), architekt

Bilbiografia

• Biedrzycka A., Bibliografia pomników kultury dawnych kresów południowo-wschodnich Rzeczypospolitej, Kraków 2000 s. 130
• Bałus W., Architektura sakralna Teodora Talowskiego, „Prace z Historii Sztuki”, t. 20, 1992, s. 53-79 s. 65-67
• Krasny P., Kościół parafialny p.w. św. Elżbiety, [w:] Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, cz. 1: Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego, red. J.K. Ostrowski, t. 12: Kościoły i klasztory Lwowa z wieków XIX i XX, Kraków 2004, s. 167-193
• Lewicki J., Między tradycją a nowoczesnością. Architektura Lwowa lat 1893-1918, Warszawa 2005 s. 180-184
• Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, red. J. K. Ostrowski, cz. I: Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego, t. 23, oprac. M. Biernat, M. Łepkowski, K. Mamajko, J.K. Ostrowski, G. Ruszczyk, przy współpracy A. Betleja, A. Dworzak, R. Nestorow, T. Pasteczka, T. Zaucha, Kraków 2015 s. 54.