Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Panny Marii i klasztor Bernardynów

Pierwotny drewniany kościół wybudowany w r. 1715 po sprowadzeniu Bernardynów przez Michała Puzynę. W r. 1728 świątynia spłonęła, rozpoczęto budowę murowanej. Fundusze przekazała wdowa po Puzynie, Zofia. W r. 1730 poświęcono kamień węgielny. Budowę prowadził o. Alojzy Jabłonowski. Remont świątyni przeprowadzono w r. 1773-75 wg proj. arch. F.K. Kulczyckiego. W l. 1776-78 wystawiono kamienną dzwonnicę. W r. 1890 do fasady dobudowano portal (kruchtę?) wykonany przez F. Dogramowicza z Ostrowca, pracami kierował inż. A. Zagórski. W r. 1892 wymieniono ołtarze. W r. 1896 poświęcony na nowo. Po zniszczeniach w czasie I wojny światowej odbudowany w l. 1919-22 wg proj. J. Kosińskiego. W r. 1945 zakonnicy opuścili kościół, zamieniony na magazyn. W klasztorze początkowo mieścił się szpital, obecnie szkoła muzyczna i biblioteka. W r. 1992 ponownie konsekrowany przez bpa R. Kiernickiego pw. św. Antoniego. Murowany, tynkowany, jednonawowy z transeptem, z prezbiterium zamkniętym ścianą prostą. Fasada flankowana przez wieże, szersza od nawy. Klasztor murowany, tynkowany, trójskrzydłowy, piętrowy przylegający do kościoła od pd.

Artyści i rzemieślnicy

• Dogramowicz Feliks z Ostrowca
• Kosiński Jerzy, architekt
• Kulczycki Franciszek Ksawery (1738-1780), architekt
• Jabłonowski Alojzy OFM, prefekt budowy
• Zagórski Albin (1846-1910), architekt

Bilbiografia

• Betlej A., Kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia Najswiętszej Panny Marii i klasztor Bernardynów w Gwoźdźcu, [w:] Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, red. J. K. Ostrowski, cz. I: Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego, t. 4, Kraków 1996 s. 19-38.
• Kowalczyk J., Świątynie późnobarokowe na kresach. Kościoły i klasztory w diecezjach na Rusi Koronnej, Warszawa 2006 16, 20, 30-31, 34, 36, 46-47, 50, 66-67, 79, 88, 95, 99