Kościół p.w. św. Michała Archanioła i kolegium jezuitów

Kolegium założone w r. 1611, na placach wykupionych przez kanclerza lit. Lwa Sapiehę (1604), uposażone przez Zygmunta III. Po 1660 miejsce obrad sejmików orszańskich. Kościół zbudowany w l. 1741-58 (konsekracja 1768), rozpoczęty z inicjatywy rektora Stefana Gintyły SJ, zapewne wg proj. Józefa Fontany, pod kierunkiem Benedykta Mösmera SJ . W latach 1786-1788 ozdobiony pięcioma fałszmarmurowymi ołtarzami i polichromią. Po wydaleniu jezuitów przekazany (1822) dominikanom, w 1832 oddany Cerkwi, po odrzuceniu projektu adaptacji (1835, arch. A. Blonde) rozebrany. Kościół był dwuwieżową bazyliką na planie krzyża o prosto zamkniętym prezbiterium. Płaska, dwukondygnacyjna fasada pozostała nieukończona. Skomunikowane z nim łącznikiem piętrowe dwuskrzydłowe kolegium (ukończone w 1803), z wieżą zegarową nad wejściem i wysokim szczytem od strony rzeki, po przebudowie (1841-1842) pomieściło więzienie miejskie czynne do 1989. Po rekonstrukcji (1993-2004) przywrócono je do kształtu z w. XVIII.

Artyści i rzemieślnicy

• Mösmer (Mezmer) Benedykt SJ (1712-1757), murarz
• Fontana Józef III (1716-1773), architekt

Bilbiografia

• Boberski W., Jamski P., materiały własne
• https://radzima.org/pl/object/4521.html [dostęp 23.03.2018]
• https://radzima.org/pl/object/7649.html [dostęp 23.03.2018]
• Szczepaniak, J., Zniszczone kościoły i klasztory na terenie dzisiejszej diecezji witebskiej [w:] Ziemia powstająca z popiołów. Wyprawa studencka na Wschodnią Białoruś i Smoleńszczyznę 20-28 sierpnia 2001 oraz 20-24 sierpnia 2002 r., Kraków: Parafia p.w. św. Mikołaja w Czulicach 2002 147-148