Kościół p.w. Matki Boskiej Szkaplerznej i klasztor karmelitów trzewczkowych

Zwany "Białoruską Częstochową". Ufundowany w r. 1622 przez kanclerza lit. Lwa Sapiehę. Kościół murowany w l. 1742-48 wg proj. zapewne Józefa Fontany, z fund. Marcjana Ogińskiego i jego syna Ignacego z żoną Heleną. Przed koronacją cudownego obrazu (w r. 1761) ozdobiony 9 stiukowymi ołtarzami wykonanymi przez sztukatora Sebastiana i polichromią ścienną autorstwa Józefa Dawida i Szulca. Po likwidacji karmelu w 1832 przekształcony na parafialny, rozbudowany, m.in. o neoromańskie wieże i portyk. W r. 1876 zajęty przez Cerkiew. Ok. 1936 zburzone wieże i kopuły, wewnątrz urządzone kasyno wojskowe, po 1945 kinoteatr i magazyn. Po pożarze w 1962 wysadzony w powietrze. Był krzyżowo-kopułową bazyliką o korpusie nawowym na planie greckiego krzyża wpisanego w kwadrat, z krótkim, zamkniętym apsydą prezbiterium mieszczącym chór zakonny oraz górną galerię z ołtarzem cudownego obrazu. Fasada, pierwotnie bezwieżowa, dwukondygnacyjna podzielona korynckimi kolumnami i kolumnami nawiązywała do elewacji kościoła San Nicolo da Tolentino w Rzymie. Piętrowy gmach klasztoru na wschód od bazyliki, ukończony ok. 1758 pod nadzorem o. Fulgentego Grodzickiego, założony na planie litery “T” i łączący się jej podstawą z prezbiterium kościoła. Zniszczony w r. 1978.

Artyści i rzemieślnicy

• Fontana Józef III (1716-1773), architekt
• Dawid Józef, malarz
• Szulc, malarz
• Sebastian, sztukator

Bilbiografia

• Boberski W., Jamski P., materiały własne
• Katalog kościołów i duchowieństwa łacińskich diecezji kresowych (1798-1939), cz. I/5, Spis kościołów i duchowieństwa archidiecezji mohylewskiej w Rosji (1923, 1925-1932), opr. J. Szczepaniak, Kraków 2013 140
• Szczepaniak, J., Łaskami słynące obrazy Najświętszej Maryi Panny na wschodniej Białorusi [w:] Ziemia powstająca z popiołów. Wyprawa studencka na Wschodnią Białoruś i Smoleńszczyznę 20-28 sierpnia 2001 oraz 20-24 sierpnia 2002 r., Kraków: Parafia p.w. św. Mikołaja w Czulicach 2002 164-167
• Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, t. 1, Warszawa 1880 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/). 199