Kaplica św. Kazimierza przy katedrze wileńskiej

Wzniesiona przy katedrze św. Stanisława w Wilnie z fundacji króla Zygmunta II Wazy w l. 1623-31. Proj. Mateo Castello (?), kierujący budową Piotr Nonhardt, główni wykonawcy Constante i Jakub Tencalla. Wewnątrz srebrno-hebanowy ołtarz z figurami odlewanymi w r. 1631 przez augsburskich złotników Bairów i srebrna trumna św. Kazimierza wykonana przed 1619. W r. 1636 przeniesienie zwłok św. Kazimierza do nowo powstałej kaplicy. W l. 1636-48 kontynuacja prac w kaplicy przez króla Władysława IV, m.in. wymianie drewnianej konstrukcji czaszy przez arch. Benedetto Molli. Zniszczenia wystroju kaplicy w czasie najazdu moskiewskiego w l. 1655-61. W 1688-92 prace przy dekoracji kaplicy: sztukaterie kopuły i ołtarza wyk. Giovanni Pietro Perti freski "Otwarcie trumny św. Kazimierza" i "Cud przy trumnie" wyk. Michelangello Palloni. W 1747 wykonanie nowego srebrnego sarkofagu świętego. W r. 1939 ukończenie budowy krypty pod kaplicą wg. proj. Juliusza Kłosa z r. 1931. Wzniesiona przy płd.-wsch. narożniku katedry, murowana, na rzucie kwadratu o bokach dł. 15,3 m, przykryta kopułą na ośmiobocznym tamburze zwieńczoną latarnią o 8 jońskich kolumnach, wyniesioną na wys. 33,5 m. Z zewnątrz obłożona płytami szwedzkiego piaskowca, wewnątrz marmurem czarnym belgijskim, czerwonym nadmozańskim oraz szarym piaskowcem. W ścianach artykułowanych jońskimi pilastrami po dwie nisze z posągami królów z dynastii Jagiellonów i Wazów (drewniane srebrzone), w ścianach wsch. i zach. freski ze scenami cudów św. Kazimierza. W ołtarzu głównym, pod stiukowym baldachimem, przedstawienie Madonny z Dzieciątkiem (lub duszą św. Kazimierza), niżej sarkofag, na którym ustawiona figura świętego.

Artyści i rzemieślnicy

• Nonhardt Piotr (zm. 1633), budowniczy
• Tencalla Constante (1610-1647), architekt
• Tencalla Jakub, kamieniarz
• Bair Hans Jacob, złotnik
• Perti Giovanni Pietro (1648-1714), sztukator
• Palloni Michelangelo (1637-1712), malarz
• Kłos Juliusz (1851-1933), architekt
• Molli (Moly, De Molle, Demolle, Di molli, Dimollius) Benedetto SJ (1597–1657), architekt
• Castello Matteo (ok. 1650-1632), architekt

Bilbiografia

• Jamski P., Wilno, Kraków b.d. s. 22-23
• Wileńska architektura sakralna doby baroku. Dewastacja i restauracja, pod red. Andrei Langera, Dietmara Poppa, Marburg 2005 s. 67-73
• Jamski P., Ołtarz relikwiarzowyy w wileńskiej kaplicy św. Kazimierza w pierwszej połowie XVII wieku,
• Jamski P., Kaplica świętego Kazimierza w Wilnie i jej twórcy, Biuletyn Historii Sztuki, 2006, nr 1, s. 19-44