Zamek

Pierwszym dziedzicem był Jan Amor Tarnowski, następnie dobra przeszły na jego córkę Zofię, zamężną z ks. Konstantynem Ostrogskim. W poł. w. XVII dobra przypadły Marii Kazimierze (królowej Marysience), pierwszej żonie Jana Zamoyskiego, która przekazała je synowi z drugiego małżeństwa, królewiczowi Jakubowi Sobieskiemu. Ten sprzedał cały klucz tarnopolski Józefowi Potockiemu h. Pilawa, a jego wnuk Józef (zm. 1802) spieniężył majątek Franciszkowi Korytkowskiemu h. Mora. Ostatnim prywatnym właścicielem dóbr był Jerzy Michał Turkułł, przekazując je gminie w r. 1843 z przeznaczeniem na koszary. Zamek ulokowany w zachodniej części miasta nad rzeką Seret, ufundowany ok r. 1540 przez hetmana Jana Tarnowskiego, a rozbudowany i umocniony przez jego syna Jana Krzysztofa. Zdobyty i złupiony podczas powstania Chmielnickiego, później odbudowany. Według relacji Ulrycha Werdum z r. 1672 była to budowla stylizowana na włoskie twierdze (palazzo in fortezza), otoczona suchą fosą, wałem i palisadami, z wejściem prowadzącym przez most zwodzony i bramę. Wewnątrz rozległy dziedziniec z podcieniami, pomieszczeniami mieszkalnymi, stajnią i wieżą. W r. 1675 zamek spaliły oddziały tureckie, po czym stracił on charakter rezydencjonalny. W pocz. w. XIX Franciszek Korytkowski przekształcił dawną twierdzę w pałac, rozbierając wszystkie otaczające go fortyfikacje. Powstała budowla dwu- i trójkondygnacyjna, składająca się dwóch skrzydeł i dwóch przybudówek. Prowadziła do niego okazała brama wjazdowa w stylu empire, uformowana z dwóch trójkątnych pylonów. Obok Korytkowski wzniósł nowy, dwupiętrowy, czworoboczny budynek z dziedzińcem wewnątrz. W latach 1810-1815 władze rosyjskie otworzyły w pałacu kasyno i salę do gier. W r. 1917 obiekt spaliły wojska rosyjskie, odbudowany dopiero w w. XXI przez władze ukraińskie.

Bilbiografia

• Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 7, Województwo ruskie, Ziemia Halicka i Lwowska, Wrocław-Warszawa-Kraków 1995 s. 198-201
• Blaski i cienie zamku Tarnowskich, Zamoyskich i Koniecpolskich w Tarnopolu, „Wschód”, 4/113 (1939), s. 4-5
• Czołowski A., Dawne zamki i twierdze na Rusi Halickiej, Lwów 1892 (http://kpbc.umk.pl/dlibra/doccontent?id=92817) s. 53-54
• Kunzek T., Przewodnik po województwie tarnopolskim, Tarnopol 1928 s. 68-83.