Zamek

Od r. 1441 prawdopodobnie własność Jana Siemieńskiego h. Dębno. W r. 1511 dobra przekazane jego wnuczce Jadwidze Kamienieckiej, a w r. 1580 zakupione przez Stanisława Żółkiewskiego, który w miejsce wsi Lubicze ufundował miasto Brody. Jego wnuk Łukasz przekazał je wraz z 20 wsiami Stanisławowi Koniecpolskiemu, a tego z kolei potomek królewiczowi Jakubowi Sobieskiemu. W r. 1704 od tego ostatniego nabył klucz brodzki Józef Potocki. W rękach Potockich włości do r. 1833, kiedy to zlicytowane zakupił je Jan Kazimierz Młodecki h. Półkozic. Ostatnią właścicielką była jego wnuczka Jadwiga Gorayska. Warownia wzniesiona w zachodniej części miasta z inicjatywy hetmana Stanisława Koniecpolskiego w latach 1630-1635 wg. projektu Andrea dell'Aqua i przy współpracy Guillaume'a le Vasseur de Beauplan. Twierdza na planie regularnego pięciokąta złożona z bastionów, mostu i sklepionej bramy poprzedzonej wysokim, trójkątnym rawelinem. W bastionach i łączących je murach parawanowych 75 kazamat. Około połowy w. XVIII Stanisław Potocki zdecydował o rozbiórce drewnianego domu gubernatora twierdzy i wzniesieniu w jego miejsce, na wprost bramy wjazdowej, pałacu murowanego. Umocnienia od strony miasta rozebrane z polecenia władz austriackich przed r. 1820, pozostałe bastiony lub ich relikty oraz pałac przetrwały obie wojny światowe.

Artyści i rzemieślnicy

• Aqua Andrea dell (1584-1656), inżynier
• Beauplan Guillaume Le Vasseur (ok. 1600-1675), inżynier wojskowy, kartograf

Bilbiografia

• Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 7, Województwo ruskie, Ziemia Halicka i Lwowska, Wrocław-Warszawa-Kraków 1995 s. 259-263
• Barącz S., Wolne miasto handlowe Brody, Lwów 1865
• Хонигсман Я., Евреи города Броды (1584—1944), Львів 2001
• Friedländer M., Fünf Wochen in Brody unter jüdisch-russischen Emigranten, Wien 1882
• Gelber N. M., Toledot jehudej Brody 1584–1943, Jerušalajim 1955
• Kuzmany B., Brody. Eine galizische Grenzstadt im langen 19. Jahrhundert, Wien/Köln/Weimar 2011
• Lutman T., Studja nad dziejami handlu Brodów w latach 1773–1880, Lwów 1937
• Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, t. 1, Warszawa 1880 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/). s. 332
• Wischnitzer M.,Die Stellung der Brodyer Juden im internationalen Handel in der zweiten Hälfte des 18. Jahrhunderts, in: Wischnitzer, M. (Hg.): Festschrift zu S. Dubnows 70. Geburtstag, Berlin 1930
• Zrobek B., Brody i Bridščyna. Istoryčno-memuarnyj zbirnyk. Kniha II, Brody 1998