Założenie ogrodowo-rezydencjonalne

Alba (ob. Nieśwież) (Нясвіж), rejon nieświeski, obwód miński, Białoruś

Mikołaj Radziwiłł „Czarny” na terenie Alby założył folwark. Mikołaj Radziwiłł „Sierotka” wzniósł renesansową willę prawdopodobnie wg proj. Giuseppe Marii Bernardoniego, przy której założył ogród oraz zwierzyniec. W l. 1076–1706 istniejące zabudowania zniszczyły wojska szwedzkie i rosyjskie. Michał Kazimierz Radziwiłł w l. 1754–1757 wzniósł w Albie pałac wg proj. arch. Franciszka Wołodźki, przy którym założono ogród francuski. Ponadto wybudowano m.in. pałacyk „Holendernia”, altanę i Eremitorium. W l. 1780–1785 wykopano dla Karola Stanisława Radziwiłła system kanałów promieniście rozchodzących się od znajdującej się w centrum wyspy, na której wzniesiono altanę wg projektu księcia. Przy jednym z kanałów w r. 1783 zbudowano częściowo murowane domki. Ponadto w obrębie założenia wzniesiono kościół, teatr, szpital oraz m.in. oranżerie, łabędziarnię, bażantarnię i młyny, a w oddalonej części powstał zwierzyniec. Prace budowlane w Albie prowadził Leon Lutnicki. Następni właściciele przekształcili założenie w park, a w połowie w. XIX istniały tylko ruiny wzniesionych budynków. Częściowo uporządkowany i przekształcony w park krajobrazowy przez Marię de Castellane Radziwiłłową teren był utrzymywany do r. 1939. Po II wojnie światowej park przekształcony nowymi nasadzeniami nie był pielęgnowany. Obecnie istnieją pozostałości założenia oraz część budynków gospodarczych.

Artyści i rzemieślnicy

Bilbiografia

Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 2, Województwa brzesko-litewskie, nowogródzkie, Wrocław-Warszawa-Kraków 1992 s. 275-305
Bernatowicz T., Alba. Od renesansowej willi do kompozycji krajobrazowej. Z badań źródłowych nad architekturą ogrodów na Kresach, Warszawa 2009
Bernatowicz T., „Entre éventail et étoile”. Zwierzyńce w osiemnastowiecznej Polsce i ich europejskie związki, „Barok”, 4, 1997, nr 1, s. 105–118