Założenie ogrodowe

Zausze (Завушша), rejon nieświeski, obwód miński, Białoruś

W w. XVIII dobra należały do ordynacji nieświeskiej, stanowiły dożywotnią dzierżawę Teofili Konstancji ks. Radziwiłł, żony Ignacego Morawskiego h. Dąbrowa. Po ślubie Stefanii Radziwiłł z Ludwikiem Wittgensteinem własność Wittgensteinów, następnie drogą dziedziczenia Marii Hohenlohe, od której w r. 1890 Zausze kupił Konstanty Hartingh, który wraz z żoną był właścicielem majątku do r. 1939. Zaniedbanego parku w okresie międzywojennym nie przywrócono do pierwotnego stanu. W centrum znajdującego się przed dworem dziedzińca paradnego znajdował się gazon z klombem kwiatowym. Wokół gazonu rosły topole, a całość obiegała droga wiodąca od podjazdu do dworu. Przy dwóch narożach dworu posadzono lipy oraz bzy. Po dwóch stronach dziedzińca oraz za dworem założono park, którego kraniec wyznaczała rzeka Usza. Między dworem, a oficynami rozpoczynały się dwie prowadzące ku rzece widokowe aleje lipowe. Teren między nimi porastał trawnik, a po przeciwnej stronie alei zasadzono drzewa. Na teren założenia prowadziły trzy bramy, z których jedna znajdowała się na osi dworu, a dwie mniejsze po prawej i lewej stronie dziedzińca paradnego.

Bilbiografia

  • Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 2, Województwa brzesko-litewskie, nowogródzkie, Wrocław-Warszawa-Kraków 1992 s. 412-413
  • Федорук А. Т, Старинные усадьбы Минского края, Мінск 2000 s. 108-115
  • Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, t. 14, Warszawa 1895 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV) s. 467-468