Synagoga na Cmentarzu Żydowskim

Usytuowana w pd.-wsch. części starego Żytomierza, na końcu ul. Wielkiej Berdyczowskiej, na terenie cmentarza żydowskiego położonego na przedmieściu Smolnym (w r. 1928 adres Smolianka 40). Wg opisu z r. 1922 synagoga składała się w sali modlitewnej o wym. 12,8 x 11,38 m i wys. 4,27 m, oświetlonej 12 oknami i z babińca o wym. 7,11 x 11,38 m. Przechowywano w niej m.in. 9 zwojów Tory. Niezachowana. Pierwsza wzmianka o obecności Żydów w Żytomierzu pochodzi z r. 1486. Miasto od w. XIX stanowiło największe skupisko Żydów na Wołyniu. W pocz. tego wieku dominowali tu chasydzi, później rozwinął się także ruch Haskala (w 1847 założono w Żytomierzu Seminarium Rabiniczne). Centralnym miejscem społeczności żydowskiej Żytomierza był Szulhof położony między dawnymi ulicami Szkolną, Rybną i Połtawską. Na pocz. w. XX na terenie Szulhofu znajdowało się przynajmniej 18 domów modlitwy, poza tym na terenie całego Żytomierza można zidentyfikować jeszcze około 50 domów modlitwy.

Bilbiografia

• Kravtsov S., Levin V., Synagogues in Ukraine: Volhynia, t. 2, Jerusalem 2017