Stary kościół parafialny pw. ŚŚ. Piotra i Pawła

Graużyszki (Граўжышкі), rejon oszmiański, obwód grodzieński, Białoruś

Parafia erygowana w r. 1495. Pierwszy kościół prawdopodobnie z końca w. XV, w r. 1650 gruntownie przebudowany, lub wzniesiony na nowo. W r. 1654 wzmiankowany jako malutki, z 1 ołtarzem. Brak dalszych źródeł prze 126 lat. Jednak z pewnością ok. połowy w. XVIII musiano wznieść nowy kościół, mieszczący w r. 1780 aż 5 ołtarzy, w tym gł. trójkondygnacyjny z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem i licznymi wotami. W r. 1820 wzmiankowany jako dwuwieżowy. Drewniany, konstrukcji zrębowej, na ceglanej podmurówce, z kryptą pod prezbiterium. Na rzucie prostokąta, z mniejszym, trójbocznie zamkniętym prezbiterium. Fasada prosta, dwuwieżowa z trójkątnym przyczółkiem w zwieńczeniu. W w. XIX wielokrotnie remontowany, m.in. z obniżeniem wież i przerobieniem ołtarza głównego. Po II wojnie kościół zamknięty, zrujnowany. Po r. 1990 na nową świątynię zaadaptowano dom ludowy, przenosząc nieliczne elementy ocalonego wyposażenia.

Bilbiografia

  • Zgliński, M., Kościół parafialny p.w. ŚŚ. Piotra i Pawła w Graużyszkach, [w:] Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, red. J. K. Ostrowski, cz. III: Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa wileńskiego, red. M. Kałamajska-Saeed, t. 1, Kraków 2005 95-106
  • Brykowski R., Drewniane dwuwieżowe świątynie w Rzeczypospolitej, „Biuletyn Historii Sztuki”, 53, 1991, 1/2, s. 27-51
  • Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, t. 2, Warszawa 1881 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_II) 799