Pałacyk

W 2. poł. w. XVIII własność Bukowskich h. Ossorya, później Preków h. Prek (Borck). Ok r. 1850 dobra nabyła Róża z Chołoniewskich Bukowska, natomiast po niej dziedzicem został Seweryn Fredro. Ostatnimi właścicielami majątku przed r. 1945 byli Skrzyńscy h. Zaremba. Pierwszy dwór wzniesiony w 2. poł. w. XVIII przez Bukowskich w pobliżu ruin zamku, otoczony parkiem angielskim. Ok r. 1843 rodzina Fredrów wystawiła nową rezydencję, rozbudowaną przez Skrzyńskich w r. 1880. Pałac na planie prostokąta, ulokowany na skarpie nad Sanem, eklektyczny (łączący klasycyzm z gotykiem). Budowla parterowa z trójosiową częścią środkową i bocznymi w formie piętrowych ryzalitów. Główne wejście pośrodku jedenastoosiowej fasady poprzedzone kamiennym tarasem z portykiem kolumnowym, zamkniętym szczytem ze spływami wolutowymi i trójkątnym przyczółkiem w zwieńczeniu. W elewacji pd. wyjście do parku, natomiast z drugiej strony otwarta galeria filarowa ze schodkami. Ponadto w narożniku umieszczono rotundę z trójdzielnymi oknami, krytą daszkiem stożkowym, z balkonem wspartym na kroksztynach, otoczonym żelazną balustradą. W łamanym dachu znalazły się okna mansardowe z kluczami, ujęte w woluty oraz kolista wieżyczka z płaskim dachem schowanym za krenelażem. Elewacja ogrodowa wsparta na wysokiej podmurówce z piwnicami praz tarasem z daszkiem wspartym na kolumnach (na środku zamkniętym oknami). Po pożarze z r. 1915 pałacyk odbudowany w skromniejszej szacie (bez bogatych detali arch.). Park krajobrazowy w typie francuskim sięgał rzeki San, a rozpoczynał się od bramy wjazdowej i prowadził na gazon, flankowany dwiema oficynami. Dalsza część parku miała charakter angielski (niezachowany).

Bilbiografia

• Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 8, Województwo ruskie, Ziemia Przemyska i Sanocka, Wrocław-Warszawa-Kraków 1996 s. 390-396
• Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, B. Chlebowski, W. Walewski, t. 7, Warszawa 1883 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII) s. 310-311
• Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 13. Województwo rzeszowskie, pod red. E. Śnieżyńskiej-Stolot i F. Stolota, z. 2, Powiat brzozowski, oprac. M. Kornecki i J. Samek, Warszawa 1974 s. 76-77
• Adamski J. F., Brzozów i okolice, Krosno 1996