Pałac Żurowskich

Do poł. w. XVIII część klucza berdyczowskiego w rękach Tyszkiewiczów i Radziwiłłów, później dobra nabył Konstanty Żurowski, którego spadkobiercy dzierżyli włości do r. 1917. Pałac wzniesiony po r. 1820, składający się z domu mieszkalnego, oficyny i maneżu z wieżą. Korpus symetryczny, złożony z trzech członów. Środkowy pięcioosiowy, dwukondygnacyjny, z porykiem kolumnowym w przyziemiu i tarasem u góry. Otwory okienne i drzwiowe w profilowanych obramieniach, spięte gzymsem naczółkowym. Na bokach korpusu prostokątne okna, w zwieńczeniu gzymsy kroksztynowe i ścianki attykowe. Elewacja ogrodowa podobna z pięcioma porte-fenetrami zamiast okien, wychodzącymi na obszerny, półkolisty taras ze schodami. Dach dwuspadowy. Skrzydła boczne parterowe z płaszczyznami międzyokiennymi dekorowanymi pilastrami oraz oknami typu "weneckiego". Sala balowa pałacu dekorowana zespołem stiuków z motywem arabeski. Na wyposażeniu bogata kolekcja obrazów. ze szkół niemieckiej, holenderskiej, francuskiej i włoskiej. W pobliżu rezydencji stała klasycystyczna oficyna. Była to budowla parterowa, siedmioosiowa, kryta dachem czterospadowym, z portykiem kolumnowym i tarasem na osi, połączona z domem mieszkalnym za pomocą neogotyckiej galerii (urządzono w niej oranżerie, szklarnie i cieplarnie). Maneż na planie kwadratu z czworoboczną, neogotycką wieżą. Na teren kompleksu prowadziła brama z dwoma filarami i pawilonem odźwiernego. Przed pałacem i w ogrodzie wytyczono koliste trawniki, a dalej rozciągał się park krajobrazowy projektu Dionizego Miklera. Założenie zachowane, zniszczone.

Artyści i rzemieślnicy

• Mikler Dionizy (Denis McClair) (1762-1853), architekt

Bilbiografia

• Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 11, Województwo kijowskie oraz uzupełnienia do tomów 1-10, Wrocław-Warszawa-Kraków 1997 s. 198-208
• Chwalewik E., Archiwa, bibljoteki, gabinety, galerje, muzea i inne zbiory, t. 1, Warszawa-Kraków 1926 (https://polona.pl/item/5975951/28/) s. 129
• Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, t. 3, Warszawa 1882 (http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III) s. 316
• Przeździecki A., Gabinet obrazów pana Marcelego Żurowskiego w Iwankowcach pod Berdyczowem, "Atheneum", 4, 1841, s. 231-254