Pałac

Zdzięcioł ( Дзя́тлава), rejon zdzięcielski, obwód grodzieński, Białoruś

W w. XVI własność Ostrogskich, następnie Sapiehów, w w. XVII odziedziczony przez Aleksandra Hilarego Połubińskiego, po ślubie jego córki Anny Marii z Dominikiem Mikołajem Radziwiłłem Radziwiłłów, a następnie Sołtanów. W r. 1831 skonfiskowane dobra stały się własnością państwa. Pierwszy zamek wznieśli Ostrogscy, a następnie swoją siedzibę wybudowali Radziwiłłowie, być może z wykorzystaniem murów wcześniejszej budowli. Stanisław Sołtan pod koniec w. XVIII przebudował istniejący zamek na pałac. Po r. 1831 przebudowany na koszary, m.in. przekształcenie wnętrz, rozebranie wież. Następnie w pałacu mieściło się więzienie, w okresie międzywojennym szkoła, a po II wojnie światowej szpital. Obecnie opuszczony pałac niszczeje. Murowany, piętrowy, ze względu na spadek terenu od strony ogrodu na wysokich suterenach, na planie prostokąta, nakryty dachem czterospadowym. W centralnej część dziewięcioosiowej fasady zdwojony ryzalit zwieńczony ścianką attykową z segmentowym przyczółkiem na osi. Naroża ryzalitu o wsklęsło-wypukłym przebiegu muru. Na piętrze nisze wypełnione konchami i płaskorzeźbiona dekoracja tworząca arkadę nad środkowym oknem. W polu przyczółka panopliowa dekoracja z tarczami herbowymi zwieńczonymi mitrą książęcą. W centralnej części dziewięcioosiowej elewacji ogrodowej ryzalit. Po bokach budynku parterowe dobudówki nakryte dachami pulpitowymi mieszczące wejścia. Trzecia dobudówka poprzedza skrajną lewą oś ryzalitu. Elewacje boczne dwu i trójosiowe. Podziały pionowe dłuższych elewacji przeprowadzono kanelowanymi pilastrami wspartymi na filarach opinającymi także naroża budynku i ryzalitu ogrodowego. Każdą z kondygnacji wieńczy gzyms. Nad oknami bocznych części fasady, krótszych elewacji oraz ryzalitu ogrodowego fragmenty gzymsów o zróżnicowanym wykroju z dekoracją sztukatorską. Na fasadzie pod gzymsami medaliony m.in. z męskimi popiersiami. Nad oknami ryzalitu fasady oraz w bocznych częściach elewacji ogrodowej płaskorzeźbione arkady. W elewacjach bocznych obramienia zamurowanych otworów okiennych.

Bilbiografia

  • Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 2, Województwa brzesko-litewskie, nowogródzkie, Wrocław-Warszawa-Kraków 1992 s. 414-416
  • Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, t. 14, Warszawa 1895 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV) s. 556-558