Pałac Tyzenhausa

Horodnica (Гродна), , obwód grodzieński, Białoruś

Horodnica była przedmieściem Grodna, należała do dóbr ekonomii królewskiej. Podskarbi nadworny litewski Antoni Tyzenhaus wybudował tu szereg zakładów przemysłowych oraz swój własny pałac. Projektantem był major Józef Sacco, nadworny budowniczy Tyzenhausa. Przy wznoszeniu pałacu współpracował z arch. Józefem Mezerem i malarzami i dekoratorami - Piotrem Gierzydowiczem, Karolem (Łukaszem) Hüblem, Antonim Gruszeckim i Luisem Follvil'em. Pałac był budowlą parterową, założoną na planie trapezu, z wydłużonymi skrzydłami bocznymi i połączonymi z nimi oficynami. Dziedziniec zamykała brama wjazdowa z wieńczącą ją tarczą herbową na tle panoplii. Elewacja frontowa piętrowa z wydłużoną kopułą wieńczącą półokrągły ryzalit. Na osi główne wejście, a na piętrze porte fenetre ujęte w pilastrowe ramy, z balkonem z kutą balustradą. Do elewacji ogrodowej przylegał płytki, czterokolumnowy portyk, wspierający balkon. Skrzydła boczne nakryte wysokim trójspadowym dachem; skrzydło prawe od strony zewnętrznej poprzedzał płytki kolumnowy portyk. Wnętrza o układzie dwutraktowym; w części środkowej na osi niewielki owalny westybul z jednobiegową klatką schodową, po bokach pomieszczenia mieszkalne i gospodarcze; w skrzydłach bocznych zlokalizowano głównie pokoje gościnne. Po r. 1795 pałac został przekazany na siedzibę gubernatora i z niewielkimi zmianami przetrwał do r. 1915, kiedy spłonął zbombardowany przez Niemców. Odbudowany po I wojnie światowej. Na tyłach pałacu rozciągał się park, po r. 1920 zamieniony na ogród miejski.

Artyści i rzemieślnicy

Bilbiografia

Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 46-47.
Kościałkowski S., Antoni Tyzenhauz, t. 1-2, Londyn 1970-1971