Pałac

W początku XIX w. dobra Alt Lassen nazwano od nazwiska ówczesnych właścicieli - Tyzenhauzów h. Bawół - Tyzenhauz. W 1. poł. XIX w.właścicielem był Konstanty Tyzenhauz, żonaty z Walerią Wańkowiczówną. Po nim dobra odziedziczyła jego córka Maria, zamężna z Aleksandrem Przeździeckim. Kolejnym dziedzicem został ich syn Konstanty, żonaty z Elżbietą Plater-Zyberek. Ostatnim właścicielem był ich syn Rajnold. Tyzenhauzowie posiadali niewielki i skromny dwór, który w ostatnim dziesięcioleciu XIX w. został rozbudowany przez Konstantego Przeździeckiego. W formie dominowały elementy neogotyckie, wzniesiony z cegły, na rzucie długiego i dość szerokiego prostokąta, dwukondygnacyjny, z dwiema czworograniastymi wieżami. Część środkowa fasady zaakcentowana masywnym ryzalitem, na parterze przeprutym drzwiami i oknami o ostrołukowym wykroju. Korpus gł. ze stojącymi po obu stronach trzykondygnacyjnymi skrzydłami łączyły w różny sposób ułożone łączniki. Przy prawym skrzydle znajdowała się czterokondygnacyjna wieża, nakryta wysokim dachem, z trzema ndwieszonymi wieżyczkami; druga wieża usytuowana przy narożniku skrzydła lewego, od strony parku. Przy wieży i elewacji bocznej umieszczono dwa tarasy (powstałe z połączenia zaprawą dwóch olbrzymich głazów polnych). Na temat układu wnętrz nie posiadamy żadnych informacji. Liczne dzieła sztuki zdobiły pokoje, wśród nich m.in. galeria obrazów, kolekcja książek, map fajansów, srebra, tkanin etc. Być może część z tych przedmiotów została wywieziona i złożona w pałacu przy ul. Foksal w Warszawie. W r. 1913, w trakcie walk, pałac został wysadzony w powietrze. Rezydencję otaczał rozległy park krajobrazowy. W pobliżu pałacu sytuowano neogotycką kaplicę domową.

Bilbiografia

• Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 367-370.
• Kościałkowski S., Antoni Tyzenhauz, t. 1-2, Londyn 1970-1971 s. 29 i n.
• Urbański A., Memento kresowe, Warszawa 1929 s. 131.