Pałac

Szweksznie należały do Mikołaja Kieżgajły, a w XVII w. do Wilhelma Eustachego Grothusa, kasztelana żmudzkiego. Po jego śmierci dobra przeszły w ręce jego syna Hieronima, a następnie sukcesorów Hieronima, Jana i Antoniego, pisarza grodzkiego telszewskiego. Ok. poł. XVIII w. majętność przeszła na własność Broel-Platerów. Zapewne pierwszym właścicielem był Wilhelm Jan Broel-Plater, sędzia grodzki inflancki, żonaty z Petronelą Nagórską h. Pobóg. Po śmierci Wilhelma, dziedzicem był jego syn Jerzy, szambelan Stanisława Augusta, żonaty z Karoliną Giedroyć. Po nim dobra przejął jego syn Stefan Broel-Plater, marszałek pow. telszewskiego i wileńskiego. Szweksznie otrzymał jeden z dwóch synów - Adam, marszałek szlachty guberni wileńskiej. Kolejnym właścicielem majętności był ich syn Jerzy Felicjan hr. Broel-Plater. Ostatnim dziedzicem dóbr miał być ich syn Aleksander Adam. Platerowie mieszkali w XVIII-wiecznym dworze, z kolumnowym gankiem, kryty wysokim dachem, pobitym gontem. W 2. poł. XIX w. Adam Plater zdecydował o wzniesieniu nowego pałacu. Był to budynek pięcioosiowy, na rzucie prostokąta, z trójosiową, dwukondygnacyjną częścią środkową, zwieńczoną trójkątnym szczytem. Okna prostokątne, w górnej kondygnacji zamknięte półkoliście. Części boczne jednoosiowe. Główne wejście poprzedzał szeroki taras otoczony balustradą z wazonami. Od strony ogrodowej znajdował się podobny taras. Część środkową nakrywał niski dwuspadowy dach, części boczne trójspadowy. Wewnątrz mieściła się sala balowa (dwukondygnacyjna ?), obszerna sień i pokoje gościnne, a pokoje mieszkalne pozostały w starym dworze. Na wyposażeniu znajdowało się wiele pamiątek rodzinnych, obrazów etc., oraz biblioteka i bogate archiwum rodzinne. Naprzeciwko pałacu wystawiono okazałą bramę wjazdową, z szerokim, półkoliście zamkniętym prześwitem i trójkątnym szczytem. Całość otoczona parkiem krajobrazowym, metryką sięgający XVIII w.

Bilbiografia

• Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 286-288.
• Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, t. 12, Warszawa 1892 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_XII/) s. 89.
• Konarski S., Platerowie, Buenos-Aires-Paryż 1967, s. 171 i n.
• Chwalewik E., Zbiory polskie, t. 2, Warszawa 1927 s. 230.