Pałac

Szałtupie wchodziły w skład majątku rodziny Pusłowskich, jednakże w przeciągu stulecia znajdowały się w dzierżawie rodziny Szuksztów h. Pobóg. W r. 1868 majętność zakupił Emil Gieysztor. Dobra znajdowały się w posiadaniu rodziny do r. 1940, a ostatnimi właścicielami byli Stefan Gieysztor z żoną Marią ze Świdów. Dwór w Szałtupie prawdopodobnie został wybudowany w poł. XVIII w., i wraz z oficyną i świronem przetrwał do II wojny światowej. Początkowo budowla założona na rzucie prostokąta, z gankiem wspartym na czterech kolumnach, nakryta wysokim, czterospadowym dachem. Ok. r. 1880, ze względu na niewielką kubaturę, zdecydowano się dwór rozbudować. Od strony tylnej dobudowano niewielkie skrzydło. Do wybuchu I wojny światowej ściany były wyklejone tapetą, a wyposażenie było skromne. Po prawej stronie dworu była usytuowana parterowa oficyna, dawniej była zapewne pełniła funkcje mieszkalne; założona na rzucie prostokąta, z dwoma symetrycznie rozmieszczonymi dwukolumnowymi gankami. Wewnątrz znajdowało się dziesięć pokoi, a całość nakrywał wysoki dach kryty dachówką. Świron usytuowany na lewo od budynku oficyny, był budowlą drewnianą, na wysokiej podmurówce, z poprzedzającym elewację frontową sześciokolumnowy podcień, nakryty dwuspadowym dachem. Dwór otaczały ogrody warzywne i sady.

Bilbiografia

• Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 135-