Pałac
Schlossberg (Pilskalne), gmina Pilskalne, powiat iłłuksztański, Łotwa
/Początkowo Schlossberg należał do baronów Sieberg zu Wischling. Ostatnią dziedziczką rodu była Izabella, która w pociągu wniosła dobra w rodzinę męża - Michała hr. Platera. Po jego śmierci majętność majętność otrzymał syn Kazimierz. Ostatnim właścicielem, do 1917, był jeden z synów Kazimierza Feliks Konstanty hr. Plater-Zyberek, żonaty z Wiktorią Sobańską h. Junosza. Nie wiadomo kiedy i kto wybudował w Schlossbergu pałac. Była to budowla założona na rzucie podkowy, dwupiętrowa, z mocno wysuniętym pięcioosiowym ryzalitem w części środkowej, i czteroosiowymi, jednopiętrowymi skrzydłami bocznymi. Ryzalit środkowy zamknięty trójkątnym frontonem, poprzedzał obszerny balkon wsparty na czterech filarach. Skrzydła pałacu ze stojącymi po bokach oficynami. Elewacja ogrodowa siedmioosiowa, z dużym kamiennym balkonem, wspartym na arkadach. Po bokach dostawione kamienne schody, prowadzące na taras dolny. Ze względu na pochyłość terenu, elewacja ta była osadzona na wysokich suterenach. Pałac nakryty dachem dwuspadowym. Na temat układu wnętrz i wyposażenia posiadamy niewiele informacji; do cennych przedmiotów należała kolekcja portretów rodzinnych (duża część z nich ocalała dwie wojny światowe), oraz obraz Madonny, zdobiący do r. 1914 kaplicę pałacową, uważany za cudowny. Obraz ten zaginął w l. 1914-18; odnaleziony w okresie międzywojennym w Moszkowie pod Sokalem; następnie wywieziony do Paryża. Pałac stał w otoczeniu rozległego parku angielskiego i ogrodu kwiatowego. W czasie walk 1914, pałac został kilkukrotnie bombardowany przez Niemców, kompletnie zniszczony, po wojnie rozebrany na cegłę.
Bilbiografia
- Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 363-367.
- Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, t. 3, Warszawa 1882 (http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III) s. 268.
- Urbański A., Memento kresowe, Warszawa 1929 s. 148.
- Chwalewik E., Archiwa, bibljoteki, gabinety, galerje, muzea i inne zbiory, t. 2, Warszawa-Kraków 1927 (https://polona.pl/item/zbiory-polskie-kartoteka-uzupelnien-cz-2,NTk3NjExNA/2/#info:metadata) s. 190.