Pałac

Rybiniszki w poł. XVI w. zostały nadane Gerhardowi Rehbinderowi. Jego wnuk, Libert, za zgodą króla Władysława IV, scedował dobra na Ernesta Korffa. W r. 1716 jego wnuk - gedeon Korff zrzekł się Rybiniszek na rzecz Gotarda Ernesta Berka h. własnego (Trzy Brzozy) i jego żony Marii Korffówny. W r. 1746 majętność przeszła w ręce jego syna Jana Berka, skarbnika inflanckiego. Po nim dziedziczyły dwie córki - Teresa, zamężna za Michałem Weyssenhoffem, i młodsza zamężna z Felicjanem Rykiem. W wyniku sporu o podział majątku, ostatecznie dobra Rybiniszki, w r. 1758 wykupił od Jana Berka - Michał Weyssenhoff. Po jego śmierci dobra zostały podzielone pomiędzy jego potomstwa z drugiej żony, Teresy Dunin-Rajeckiej. Rybiniszki otrzymał Tadeusz, który w r. 1815 sprzedał je Andrzejowi Szachnie Brodajsze. Wnuk Tadeusza Weyssenhoffa - Arnolf de Perrin (matką była Konstancja z Weysenhoffów, zamężna z Jakubem de Perrin), w r. 1874 sprzedał fundum Rybiniszek i folwark Stefanopol Stanisławowi Kierbedziowi. W rękach kolejnych jego potomków dobra pozostały do końca I wojny światowej. Do tego czasu przetrwał również pałac, którego część pochodziła jeszcze z czasów Korffów, później rozbudowanego. (Najstarsza) środkowa część dwukondygnacyjna, na rzucie prostokąta, nakryta wysokim, czterospadowym dachem; w elewacji frontowej, na osi, pozorny ryzalit z tarasem, nad którym balkon; zryzalitowany fragment wieńczyła ścianka attykowa. Wygląd elewacji ogrodowej jest nieznany. Michał Weyssenhoff do tej części pałacu dobudował dwa równolegle ustawione skrzydła boczne oraz dwa wieże. Elewacja frontowe skrzydeł bocznych siedmioosiowe, dwukondygnacyjne, nieznacznie niższe od korpusu gł., nakryte gładkim dachem. Na zamknięciu skrzydeł usytuowano kwadratowe wieże o ściętych narożnikach, nakrytych spłaszczonym dachem, ukrytym za attykami. W jednej z wież znajdowała się kaplica, w drugiej biblioteka. Po obu stronach dziedzińca reprezentacyjnego znajdowały się parterowe oficyny; lewa wyglądem przypominała tradycyjny dwór polski, z wejściem poprzedzonym kolumnowym portykiem, dźwigającym belkowanie i trójkątny szczyt; prawa służyła jako pomieszczenia kuchenne i składzik. Na temat układu wnętrz i wyposażenia niewiele wiadomo. Pałac otaczał rozległy park krajobrazowy. Opuszczony pałac, w pocz. XX w. odnowiła Eugenia z Kierbedziów Kierbedziowa, adaptując go na dom wypoczynkowy dla artystów, literatów i muzyków.

Bilbiografia

• Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 342-345.
• Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, W. Walewski, t. 10, Warszawa 1889 (http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/) s. 55.