Pałac

Rudawa w r. 1501 została nadana przez króla Aleksandra Jagiellończyka Aleksandrowi Chodkiewiczowi, wojewodzie nowogrodzkiemu. Majętność przez małżeństwo Anny Chodkiewiczówny z Janem Jerzym Mniszchem przeszło w ręce Mniszchów, a następnie jako wiano Józefy Amalii Mniszchówny zamężnej za Stanisławem Szczęsnym Potockim, w dom Potockich; z kolei ich córka Ludwika poślubiona przez Józefa Kossakowskiego, otrzymała Rudawę w posagu. W wyniku małżeństwa ich córki Józefy zamężnej za Leonem Potockim, na powrót wniosła dobra Potockim. Dziedziczką majętności została ich córka Jadwiga, żona Szymona bar. Brunnow h. trzy Belki i pozostała w rękach rodziny przez dwa stulecia. Ostatnim właścicielem Rudawy, do r. 1939, był ich starszy syn Stanisław. Za czasów Chodkiewiczów ani Mniszchów w Rudawie nie odnotowano istnienia dworu. Drewniany dwór zapewne został zbudowany przez Kossakowskich, lecz juz w 2. poł. XIX w. rozebrany. Kolejny w r. 1831 wystawił Leon Potocki, ostatecznie wykończony w l. 80. XIX w. Była to budowla murowana, na podmurówce, jedenastoosiowa, w części środkowej piętrowej zaakcentowanej pięcioosiowym ryzalitem; części boczne parterowe. Ryzalit poprzedzony kolumnowym portykiem, dźwigającym masywne belkowanie oraz balkon z żeliwna balustradą. Elewację ogrodową poprzedzał podobny kolumnowy portyk. Część środkowa korpusu była nakryta dachem czterospadowym, boczne parterowe dachem trójpołaciowym. Wnętrza o skromnym wystroju, choć bogato wyposażone, w r. 1915 zostały ograbione, a pałac spalony. Leon Potocki założył także rozległy park wokół założenia. Od murowanej bramy wjazdowej wiodła szeroka aleja kasztanowa.

Bilbiografia

• Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 129-130.