Pałac

Różana (Pужаны), rejon prużański, obwód brzeski, Białoruś

W r. 1598 Lew Sapieha nabył majątek od Bartosza Brzuchańskiego, i w l. 1598-1605 wzniósł pałac. W l. 1784-86 Aleksander Sapieha odnowił go i rozbudował wg proj. Jana Samuela Beckera. Franciszek oraz Pelagia z Potockich Sapiehowie wybrali na swoją siedzibę Dereczyn przenosząc tam zgromadzone w Różanie zbiory. Majątek został skonfiskowany przez władze rosyjskie za udział Eustachego Sapiehy w powstaniu listopadowym. Opuszczony, niszczejący budynek zaadaptowano na fabrykę. Został częściowo spalony w r. 1914, odnowiony w r. 1930, a w r. 1944 ponownie zniszczony. Obecnie w stanie ruiny. Murowany, dwukondygnacyjny, na planie prostokąta, nakryty łamanym dachem czterospadowym. Budynek połączono ćwierćkolistymi arkadowymi galeriami ze stojącymi po jego bokach oficynami, które podobnymi łącznikami związane były od frontu z bramą wjazdową i budynkami kordegard prowadzącymi na obszerny dziedziniec paradny. Centralna część trzynastoosiowej fasady podkreślona została podwyższonym o półpiętro ryzalitem zwieńczonym trójkątnym przyczółkiem. Naroża ryzalitu ujmowały pilastry. Oś środkowa zaakcentowana parami kolumn ustawionych na wysokich cokołach podtrzymujących belkowanie oraz ściankę dekorowaną girlandami i wazonami. Na osi elewacji tylnej centralnie usytuowany ryzalit, zwieńczony trójkątnym przyczółkiem. Okna w uszatych obramieniach z gzymsami i dekoracją sztukatorską. Część środkowa na parterze podzielona była na dwa, a na piętrze na trzy pomieszczenia; wnętrza skrzydeł w układzie dwutraktowym.

Artyści i rzemieślnicy

Bilbiografia

  • Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 2, Województwa brzesko-litewskie, nowogródzkie, Wrocław-Warszawa-Kraków 1992 s. 336-343
  • Федорук А. Т., Старинные усадьбы Берестейщины, Мінск 2004 s. 244-257
  • Piramidowicz, D., Feniks świata litewskiego. Fundacje i inicjatywy artystyczne Kazimierza Leona Sapiehy (1609-1656), Warszawa 2012
  • Kałnin W., Nurt barokowy w twórczości J.S. Beckera architekta domu Sapiehów, [w:] Kultura artystyczna Wielkiego Księstwa Litewskiego w epoce baroku, red. J. Kowalczyk, Warszawa 1995, s. 213-245