Pałac

Rennów położony nad rzeką Wardwą, niegdyś nosił nazwę Gawry, co najmniej od XVIII w. należał do rodziny Renne vel Roenne (Rönne). W r. 1732 Karol Ewald otrzymał od króla Augusta II tytuł barona. Majętność przechodziła na własność kolejnych członków rodziny, aż do 2. poł. XIX w. kiedy Antoni bar. Rönne, nie mając potomków zapisał majątek Feliksowi Mielżyńskiemu (jego matka była bratanicą barona, córką Feliksa Rönne i Franciszki z hr. Załuskich). Ostatnimi właścicielami dóbr były wdowa po Feliksie, Stanisława z Woynicz-Sianożęckich oraz jej córka Maria Januszowa Zdziechowska. W 2. poł. XVIII w. baronowie Rönnowie wznieśli murowany, początkowo, parterowy pałac klasycystyczny, który dotrwał do czasów współczesnych. Wybudowany na rzucie szerokiego prostokąta; w elewacji frontowej portyk o czterech kolumnach toskańskich, dźwigających gładkie belkowanie i trójkątny fronton. Odcinki boczne elewacji jednokondygnacyjne, z mocno zaakcentowanymi obramieniami okien, z ozdobnymi naczółkami. W skrajnych osiach elewacji dwukondygnacyjne skrzydła boczne, być może wniesione później lub dodano nad nimi piętro; trzyosiowe, z dwudzielnym oknem w osi środkowej, w górnej kondygnacji zamkniętym półkoliście. Elewacja ogródka ukształtowana podobnie jak frontowa, bez portyku, część środkowa podkreślona jedynie czterema masywnymi pilastrami. Całość nakryta niskim dachem dwuspadowym nad częścią parterową i czterospadowym nad skrzydłami. Wnętrz o układzie dwutraktowym, gruntowanie przebudowane na początku XX w. przez Feliksa Mielżyńskiego. Do r. 1914 na osi portyku znajdował się obszerny hall o podwyższonym suficie, z bogatym XVIII-wiecznym kominkiem z białego marmuru; obok hallu usytuowana sala balowa o czterech oknach, zdobiona sztukateriami, lustrami, obrazami. Trakt od strony ogrodu miał układ amfiladowy. Na wyposażeniu znajdowało się wiele cennych zbiorów sztuki, m.in. obrazy, portrety rodzinne, miniatury, rzeźby, cenny zbiór porcelany oraz bogaty księgozbiór (ponad 1000 tomów). W pobliżu pałacu były zlokalizowane budynki gospodarcze, w tym drewniana, parterowa, dziewięcioosiowa oficyna, z trójosiową facjatką, nakryta czterospadowym dachem, pobitym gontem. Obok sytuowane były, uważane za starsze metryką od pałacu, budynek tzw. "skarbca" i spichlerza. Od strony elewacji ogrodowej roztaczał się malowniczy park. Z kolei przed elewacją frontową początkowo znajdowały się jedynie partery i gazony kwiatowe. Feliks Mielżyński, chcąc spotęgować efekt monumentalności, zakomponował kilka, ciągnących się wzdłuż bryły pałacu obmurowanych tarasów; na osi tarasów mieściły się szerokie, kamienne schody; górne tarasy otoczone balustradą tralkową, w części obsadzone dekoracyjnymi, pnącymi się roślinami.

Bilbiografia

• Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 268-272.
• Polska encyklopedia szlachecka, t. 10, Warszawa 1938, s. 227.
• Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, W. Walewski, t. 9, Warszawa 1888 (dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX) s. 616.