Pałac

Poniewieżyk (Panevėžiukas), rejon kowieński, okręg kowieński, Litwa

Poniewieżyk położony nad Niewiarą, w 1563 był własnością Jana Pietkiewicza, syna Krzysztofa. W 1596 zakupił ją Piotr Widzgirdow, marszałek pow. kowieńskiego. W 1685 dobra były własnością wdowy po Andrzeju, Zofii Billewiczowej; w niedługim czasie przeszły w ręce Syruciów. Szymon Syruć, kasztelan witebski przekazał fundusze na wzniesienie, na miejscu poprzedniego drewnianego, nowego murowanego kościoła, na rzucie trójkąta, z ołtarzem głównym usytuowanym w narożu, naprzeciw drzwi wejściowych. Poniewieżyk na przełomie XVIII i XIX w. nabył Jan Korea h. Dębno. Przedostatnim właścicielem majętności był Onufry Korewa, żonaty z Anną z Gieysztorów, ostatnim zaś ich syn Zygmunt, żonaty z Gabrielą Pawłowicz. W posiadaniu rodziny dobra znajdowały się do 1942. Ok. poł. XVIII w. Szymon Syruć wzniósł dwór modrzewiowy, z dwoma skrzydłami i pokojami na poddaszu, nakryty wysokim łamanym dachem, pobitym gontem. W l. 1901-14 został gruntownie przebudowany, dodano do niego części murowane. Na trzech osiach środkowych dobudowano obszerny przedsionek z facjatą, a do prawego boku dostawiono nowe dwupiętrowe, otynkowane i opilastrowane skrzydło, wysunięte przed lico elewacji frontowej i tylnej. Położono nowy dach, kryty dachówką. Dalsze prace przerwał wybuch I wojny światowej. Wnętrze, w większości pomieszczeń, w układzie dwutraktowym, pokoje reprezentacyjne obite tapetami, zdobione sztukateriami. Dobudowany od frontu przedsionek służył jako ogród zimowy. W otoczeniu pałacu zlokalizowane budynki gospodarcze; całość otaczał ogród z aleją spacerową.

Bilbiografia

  • Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 266-268.