Pałac

Pierwotny zamek Poniemoń usytuowany w dolnym biegu Niemna był twierdzą krzyżacką. W r. 1677 Józef Jerzy Chrząstowski h. Krzywda, starosta sosieński, sprzedał majętność Andrzejowi Kazimierzowi Giełgudowi h. własnego, pisarzowi Wielkiego Ks. Litewskiego, żonatemu z Antoniną Sybillą hr. Waldstein-Arnau. Para doczekała się syna Kazimierza, starostę sadowskiego. Po śmierci męża Antonina Giełgudowa wyszła za mąż Kazimierza Sapiehę, wojewodę wileńskiego, hetmana wielkiego litewskiego. Uczyniła ona zapis na dobrach Giełgudyszki i Poniemoń na rzecz ks. Fryderyka Michała Czartoryskiego, żonatego z Eleonorą Moniką hr. Waldstein-Arnau. Od nich majętność zakupił Jerzy Białłozór h. Wieniawa i jego żona Eleonora z Zabiełłów. W posagu dobra otrzymała ich córka Ewa, zamężna ze Stanisławem Antonim Tyszkiewiczem. Kolejnymi właścicielami byli Fergissowie, przez małżeństwo Białłozorówny (nieznanej z imienia) z irlandczykiem Feliksem Fergisem, h. własnego, adiutanta Napoleona I. Ich córka, Jadwiga Fergus (Fergis), poślubiła Abdona Zana i otrzymała Poniemoń w posagu. Ostatnim właścicielem majętności był Tomasz Zań, ożeniony z Teresą Dowigiałłówną. Dawny zamek krzyżacki przetrwał do I wojny światowej, w jednym ze skrzydeł urządzono część mieszkalną. Na wyposażenie składały się głównie XIX-wieczne meble, portrety olejne Tomasza Zana, seria litografii. Zamek otaczał ogród z urokliwym widokiem na Niemen.

Bilbiografia

• Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 265-266.
• Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, W. Walewski, t. 8, Warszawa 1887 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_VIII) s. 770.