Pałac
Pojoście (Pajuostis), rejon poniewieski, okręg poniewieski, Litwa
Pierwszymi odnotowanymi właścicielami majętności byli Komajewscy, którzy w r. 1592 sprzedali dobra niejakiemu Sumorokowi. Z kolei w r. 1604 należały do Michała i Marii z ks. Kurbskich Jarosławskich, a następnie notowana jest rodzina Widzgirdów h. Odrowąż, a od nich przeszła na własność Blinstrubów h. Łabędź. Joanna Blinstrubówna wniosła w posagu Pojoście Piotrowi Meysztowiczowi h. Rawicz. Dobra od poł. XVII w. nieprzerwanie pozostawały w rękach kolejnych potomków, aż do skonfiskowania ich przez rząd litewski po I wojnie światowej. Ostatnim właścicielem majętności był Aleksander Meysztowicz, żonaty z Zofią Kossakowską. Nie znany jest wygląd pierwotnego dworu; kolejny wzniesiony po r. 1841 składał się z dwóch części: starszej - parterowej, i nowszej - piętrowej powstałej pod kon. XIX w. Projekt budowli przypisywany jednemu z uczniów Wawrzyńca Gucewicza.Pałac na planie wydłużonego prostokąta, jednokondygnacyjny, jednoosiowy, nakryty wysokim dachem pobitym gontem, z czterema niewielkimi półokrągłymi lukarnami. Elewację frontową poprzedzał czterokolumnowy portyk, zaś do elewacji ogrodowej przylegał taras. Naroża pałacu boniowane. Do elewacji po stronie lewej dobudowano piętrowe skrzydło boczne, w którym ulokowano pokoje mieszkalne; z kolei część starsza pełniła funkcje reprezentacyjne, wnętrza o układzie dwutraktowym, amfiladowym, bogato wyposażone (meble, dzieła sztuki etc.). W pobliżu pałacu była usytuowana ośmioboczna baszta (XVIII w.?); w oddali znajdowały się budynki gospodarcze. Całość założenia otaczał rozległy imponujący krajobrazowo park (wykorzystano naturalne walory terenu i meandry rzek), podzielony na dwie części - górny i dolny, połączone ze sobą mostkiem. Szczególnym zaangażowaniem w projektowanie ogrodu wykazał się Michał Meysztowicz, uczeń botanika prof. Jundziłła. W parku znajdowała się kamienna grota z kamiennym stołem i ławami oraz rzeźby figuralne.Pod kon. I wojny światowej pałac został ograbiony, a po r. 1920 rodzina Meysztowiczów opuściła dobra. W późniejszym czasie w pałacu urządzono szkołę lotniczą; przetrwał do II wojny światowej.
Artyści i rzemieślnicy
Bilbiografia
- Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 115-122.
- Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, W. Walewski, t. 8, Warszawa 1887 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_VIII) s. 537.