Pałac Podhorskich

Berezna (Березна), rejon wołodarski, obwód kijowski, Ukraina

W okresie nowożytnym część klucza wołodarskiego należącego do Zahorowskich, Trębickich, Zbaraskich, Wiśniowieckich, Zamoyskich i Mniszchów. Od nich w kon. w. XVIII dobra zakupił Baltazar Podhorski, którego spadkobiercy dzierżyli dobra do r. 1921. Pałac wzniesiony ok r. 1805 przez Jana Nepomucena Podhorskiego, symetryczny na planie prostokąta, dwukondygnacyjny, jedenastoosiowy, kryty dachem czterospadowym z lukarnami. W fasadzie na osi portyk kolumnowy w wielkim porządku z tarasem wspartym na arkadach, otoczonym balustradą tralkową, zwieńczonym frontonem. Analogiczny lecz mniejszy portyk występował na środku elewacji ogrodowej. Po r. 1880 pałac rozbudowany o ogród zimowy, a w miejsce portyku ogrodowego wstawiono taras. Przy prawym boku wzniesiono dwukondygnacyjne, neobarokowe skrzydło z wieża i mansardowym dachem, otwarte na ogród galerią arkadową. Z drugiej strony ulokowano klasycystyczną oficynę, obok stajnie a pomiędzy nimi wytyczono gazon. Po r. 1880 oficynę rozebrano a stadninę połączono z rezydencją ćwierćkolistą galerią. Na dziedziniec wiodła monumentalna brama złożona z kwadratowych filarów ujętych w pilastry, z orientalizującymi motywami. Park krajobrazowy rozciągał się na tyłach pałacu, sięgając rzeki Roś. Wewnątrz rezydencji założono m.in. pokój "turecki", salon "empirowy" czy salon "wielki", do którego wchodziło się z obszernego hallu. Kompleks niezachowany.

Bilbiografia

  • Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 11, Województwo kijowskie oraz uzupełnienia do tomów 1-10, Wrocław-Warszawa-Kraków 1997 s. 34-40
  • Urbański A., Z czarnego szlaku i tamtych rubieży. Zabytki polskie przepadłe na Podolu, Wołyniu, Ukrainie, Poznań 1928 s. 115-118
  • Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, t. 1, Warszawa 1880 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/). s. 142
  • Lipkowski L., Moje wspomnienia, Kraków 1913 s. 81