Pałac

Plinksze nadał Zygmunt August rodzinie Despot-Zenowiczów. Kolejnym właścicielem był Stefan Pac, który w r. 1631 sprzedał dobra Jerzemu Grużewskiemu i jego żonie Mariannie z Podbereskich. W rękach rodziny majątek pzoostawał przez dwa stulecia. Ok. poł. XIX w. dobra zakupili Broel-Platerowie, a pierwszym wlaściciel był zapewne Franciszek Stefan Józef Broel-Plater, żonaty z Kazimierą Kolowat de Raes hr. de Raes. Ok. r. 1870 lub 1880 ich syn Konstanty, wzniósł murowany pałac. Po jego śmierci dobra odziedziczyła jego córka Olga, zamężna za Aleksandrem Maksymilianem hr. Kaszowskim-Ilińskim hr. Janina. Po I wojnie światowej i parcelacji dokonanej przez rząd litewski, Aleksander Kaszowski-Iliński sprzedał majętność państwu. W pałacu mieściła się szkoła rolnicz, która funkcjonowała jeszcze po II wojnie światowej. Brak remontów sprawiał, że budynek popadał w coraz większą ruinę i w r. 1977 został opuszczony. W r. 1981 przejęła go rafineria ropy naftowej w Możejkach, która odremontowała dawny pałac i przystosowała na dom wypoczynkowy dla swoich pracowników. W r. 2004 pałac wraz z parkiem został zakupiony przez browar litewski i zaadaptowany na cele kulturalne (konferencje, wystawy, koncerty etc.). W r. 2015 pałac stał opustoszały. Wzniesiony na planie prostokąta, na wysokich mieszkalnych suterenach, dwukondygnacyjny, o trzynastoosiowych elewacjach bocznych i trójosiowych ryzalitach na osi obu elewacji (frontowej i ogrodowej), zwieńczonych trójkątnymi frontonami. Ryzality poprzedzały ganki wsparte na dwóch kolumnach pośrodku i dwóch filarach w osiach skrajnych; dźwigały one taras otoczony kutą, żeliwną balustradą (identyczny po drugiej stronie elewacji). Wejście na każdy balkon prowadziło przez porte-fenêtre, po którego bokach znajdowały się prostokątne okna, zwieńczone trójkątnymi naczółkami. Dekoracja części bocznych ograniczała się do ćwierćkolistych naczółków umiejscowionych nad oknami parteru. Pałac nakrywał wysoki dach czterospadowy. Przed r. 1914 we wnętrzu znajdowało się ok. 30-tu pomieszczeń; pokoje reprezentacyjne i mieszkalne znajdowały się na parterze, zaś gościnne na piętrze. Pałac otaczał rozległy park angielski.

Bilbiografia

• Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 244-245.
• Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, t. 4, Warszawa 1883 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV) s. 939.
• Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, W. Walewski, t. 8, Warszawa 1887 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_VIII) s. 264.