Pałac

W 2. poł. XVI w. Liksna należała do Lüdinghausen-Wolffów; ok. poł. XVIII w. stała się własnością baronów von Sieberg (pol. Zyberków), dobra zakupił Jozafat Sieberg zu Wischling, kasztelan, wojewoda inflancki. Ostatnią właścicielką była Izabella Helena, wnuczka Józafata. W r. 1803 poślubiła Michała hr. Broel-Platera z Krasławia, wnosząc w rodzinę męża otrzymane dobra. Otrzymał on również pozwolenie cesarskie, na dodanie do swojego nazwiska wygasającego nazwiska żony, tworząc nową gałąź rodu Plater-Zyberków. Małżeństwo doczekało się dziwięciorga dzieci. Liksnę otrzymał Henryk, żonaty z Adelajdą hr. Keller. Po nim dziedziczył syn Jan Kazimierz Józef Plater-Zyberek, żonaty z Weroniką hr. Hutten-Czapską. Był on ostatnim właścicielem dóbr. Jozafat Sieber, ok. r. 1770 wzniósł w Liksnie pałac, który spłonął w 1861. Odbudował go w r. 1880, Jan hr. Plater-Zyberka, z niewielkimi zmianami. Bryła pałacu przypominała pałac w Płungianach Ogińskich, nadano jej cechy neogotyckie. Pałac był budowlą dwukondygnacyjną, na rzucie wydłużonego prostokąta, na wysokich suterenach (mieszkalnych); elewacje piętnastoosiowe, z trzema płytkimi ryzalitami na trzech osiach głównych i trzech skrajnych. Na rys. N. Ordy, pałac przed pożarem posiadał jeszcze jedną kondygnację. Do głównego wejścia prowadził ganek o trzech półkoliście zamkniętych arkadach, wspierających taras z tralkową balustradą. W elewacji ogrodowej, na osi środkowej znajdował się głęboki taras; prowadziły do niego dwa ramiona schodów tworzących na niższym poziome drugi taras. Ryzality elewacji frontowej wieńczyły ścianki attykowe; ogrodowej zaś trójkątne przyczółki. Ryzality nakryte czterospadowym dachem, pozostałe części budowli dwuspadowym. We wnętrzu znajdowało się 35 pokoi. Wyposażenie oraz zbiory biblioteczna i archiwalne (w tym archiwum rodzinne) spłonęło w czasie pożaru w 1861. Przed pałacem rozciągał się gazon; po jego dwóch stronach były usytuowane parterowe oficyny, kryte gładkim dachem naczółkowym. W pobliżu pałacu wznosiła się kaplica dworska oraz budynek przeznaczony na kuchnię. Całość otaczał rozległy park. Pałac został doszczętnie zniszczony w czasie I wojny światowej.

Bilbiografia

• Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 326-330.
• Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, t. 15, cz. 1, Warszawa 1900 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.1) s. 228.
• Urbański A., Memento kresowe, Warszawa 1929 s. 114-146.