Pałac Krosowskich

Od w. XV własność Krosnowskich h. Junosza, którzy dopiero w w. XIX przekazali majątek Feliksowi Cygenberg-Orłowskiemu h. Chomąta. Jego córka wniosła dobra w związek z ks. Ludwikiem Radziwiłłem, którego syn, Aleksander, przed r. 1890 sprzedał włości Tadeuszowi Czarkowskiemu-Golejewskiemu. Jego następca i dziedzic Wiktor po I wojnie światowej oddał część ziemi i pałac na potrzeby szkoły rolniczej. Pierwszy pałac w miejscu dawnej warowni wzniósł Mikołaj Krosowski (zm. 1723), przebudowany przez Marcelego Wincentego Krosowskiego (zm. 1840). Budowla klasycystyczna położona na zboczu wzgórza, tworzącego trzy tarasy. Pierwszy obejmował obszerny dziedziniec, zamknięty z dwóch stron dużymi oficynami. Drugi zaczynał się w połowie szerokości pałacu, od strony wjazdu był parterowy, a od strony parku i rzeki dwukondygnacyjny. Trzeci taras znajdował się najdalej od pałacu, wraz z kamienną grotą. Fasada pałacu była parterowa, dziewięcioosiowa, symetryczna z portykiem kolumnowym na osi i dwoma ryzalitami po bokach. Bardziej monumentalnie prezentowała się elewacja ogrodowa z dwukondygnacyjną, otwartą galerią z kolumnadą, balkonem i tarasem widokowym. Pałac nakryto czterospadowym dachem z lukarnami. Dookoła roztaczał się malowniczy park krajobrazowy z ogrodem, obejmujący również trzy wspominane tarasy.

Bilbiografia

• Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 7, Województwo ruskie, Ziemia Halicka i Lwowska, Wrocław-Warszawa-Kraków 1995 s. 217-220
• Pałac w Zagrobeli (w Galicyi) hrabiów Krosnowskich, „Przyjaciel Ludu”, 7/38 (1841), s. 301-303