Pałac

Według tradycji Kiejdany miał założyć niejaki Kejdangen, przybysz z Kurlandii. Przed r. 1490 dobra należały do Kiszków. W rękach rodziny znajdowały się do r. 1640, kiedy Krzysztof Radziwiłł poślubił Annę Kiszczankę, która wniosła mu część dóbr w posagu, pozostałą wkrótce dokupił. W r. 1766 Weronika Radziwiłłówna wychodząc za mąż za Franciszka Stanisława Czapskiego wniosła dobra w dom męża. Po ich śmierci dziedzicem włości został ich najstarszy syn Marian, żonaty z Justyną Rostworowską. Czapski podejrzany za sprzyjanie powstaniu styczniowemu, został skazany na Sybir, a dobra przeszły na własność rządu. Kolejnym właścicielem był Edward Tottleben. Ostatnim właścicielem Kiejdan był jego wnuk Mikołaj. Radzwiłłowie wystawili dwór, po którym w XIX w. pozostały jedynie ślady. Czapscy z kolei mieszkali w skromnym dworze, który był określany, jako "niski, szczupły, słomą kryty". Ok. r. 1850 Stanisław Czapski wzniósł na piwnicach radziwłłowskiej rezydencji nowy pałac. Była to budowla o zróżnicowanej bryle, dwukondygnacyjna po stronie prawej, częściowo trzykondygnacyjna po stronie lewej, całość nakryta dachem łamanym. Elewację frontową akcentowała pięciopiętrowa wieża, nakryta wysokim dachem mansardowym, w której było usytuowane wejście główne. Do elewacji bocznej, po prawej stronie, przylegał ogród zimowy. Elewację ogrodową z kolei poprzedzał balkon, kolumnowa loggia i wieloboczna baszta, położona przy jednym z narożników, nakryta kopułą z latarnią. Nieopodal pałacu stała wieża z wysokim dachem z małymi wieżyczkami w narożach. Całość otaczał park.

Bilbiografia

• Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 231-234.
• Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, t. 4, Warszawa 1883 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV) s. 17.
• Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, t. 15, cz. 1, Warszawa 1900 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.1) s. 71.
• Czapska M., Europa w rodzinie, Paryż 1970 s. 21, 28, 32.
• Czapski E., Pamiętniki Sybiraka, Londyn 1964 s. 55.