Pałac Grocholskich
Czerwone (Червоне), rejon andruszowski, obwód żytomierski, Ukraina
Miasteczko założone przez Tyszkiewiczów w r. 1624, w. XVIII dobra przeszły na rodzinę Bożeniec-Leśnickich, a następnie na Grocholskich, którzy dzierżyli włości do r. 1831. Ostatnimi dziedzicami majątku była uszlachcona rodzina Mikołaja Tereszczenki. Pałac neogotycki wzniesiony przez Grocholskich w poł. w. XIX. Korpus na planie prostokąta, symetryczny, lekko wgłębiony na osi, podkreślony trójściennym ryzalitem przechodzącym w ośmioboczną wieżę zwieńczoną krenelażem i sterczynami. Główne wejście zamknięte ostrym łukiem, flankowane przez dwa neogotyckie okna. W fasadzie wydatne gzymsy międzykondygnacyjne i blanki. Elewacje boczne podobne, lewa z wysokimi trójdzielnymi oknami, przyporą i kwadratową wieżą z krenelażem i wieżyczkami, połączoną z korpusem za pomocą portyku kolumnowego z tarasem. Z kolei w prawej elewacji wąskie, prostokątne okna z ogrodem zimowym wewnątrz. Odchodziło od niej ukośne skrzydło z bramą, pokreślone lizenami i ostrołukowymi ślepymi arkadkami. W pobliżu rezydencji znajdowały się dwie oficyny, jedna dwukondygnacyjna z czworoboczną wieżą, a druga parterowa z częścią środkową piętrową. Dookoła rozciągał się park krajobrazowy z sadzawkami, wysepkami i alejkami. W r. 1928 pałac spłonął, obecnie w ruinie.
Bilbiografia
- Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 11, Województwo kijowskie oraz uzupełnienia do tomów 1-10, Wrocław-Warszawa-Kraków 1997 s. 174-181
- Jaroszewski T. S., O siedzibach neogotyckich w Polsce, Warszawa 1981 s. 186
- Urbański A., Podzwonne na zgliszczach Litwy i Rusi, Warszawa 1928 s. 66-68
- Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, t. 15, cz. 1, Warszawa 1900 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.1) s. 374