Pałac Dzieduszyckich

Na przeł. w. XVIII i XIX częśc klucza majątkowego w rękach Ignacego Morskiego h. Topór, następnie dobra odziedziczyli Dzieduszyccy, którzy dzierżyli dobra do r. 1944. Kompleks pałacowo-ogrodowy powstał z inicjatywy Magdaleny Morskiej na podstawie dzieła "Ogrody" Jacquesa Delille'a. Prace prowadzono od r. 1817 pod kierunkiem Piotra Aignera i Fryderyka Baumana, wydając już w r. 1819 śniadanie dla gości w okrągłej sali balowej (rotundzie), zdobionej stiukami (wzorowanej na Świątynia Sybilli w Puławach). Elewacja północna budynku skromna, z pozornym ryzalitem w narożniku, zwieńczonym trójkątnym przyczółkiem. W kondygnacji suterenowej boniowanie i niewielkie okna, natomiast drzwi umieszczone niesymetrycznie z lewej strony poprzedzał taras z żelazną balustradą. Wysokie okna pozbawiono obramień. Ryzalit zamykał balkon zawieszony na kroksztynach. W latach 1911-1912 przy ścianie wschodniej pałacu wzniesiono jednokondygnacyjną dobudówkę i oranżerię z ogrodem zimowym. Wspomniana wcześniej rotunda była trójkondygnacyjna, boniowana w przyziemiu (z półkolistymi oknami) i galerią kolumnową powyżej oraz oknami w typie francuskim (zwieńczono ją dachem ośmiobocznym i latarnią). W r. 1914 odbudowano zawaloną rotundę, niezachowująca fresków i stiuków. Pałac przetrwał II wojnę światową, obecnie mieści się w nim muzeum.

Artyści i rzemieślnicy

• Aigner Christian Piotr (1746-1841), architekt
• Bauman Fryderyk (1765/1770-1845), architekt i rzeźbiarz

Bilbiografia

• Aftanazy R., Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 8, Województwo ruskie, Ziemia Przemyska i Sanocka, Wrocław-Warszawa-Kraków 1996 s. 269-271
• [Dzieduszycki M.], Kronika domowa Dzieduszyckich, Lwów 1865
• Jaroszewski T. S., Pałac w Zarzeczu i grupa pałaców z rotundą w narożu, „Biuletyn Historii Sztuki”, 1957, nr 4, s. 311-336