Kościół pw. Zwiastowania Najśw. Marii Panny i klasztor Brygidek

Fundacja o charakterze składkowym, rozpoczeta w r. 1621 przez Jana i Katarzynę z Chmielewskich Pociejów. Drewniany kościół i klasztor wzniesiony w l. 20. w. XVII, przeznaczony dla szlacheckich dziewcząt z ziemi brzeskiej, zrujnowany w r. 1660 (woj. moskiewskie). Nowy kościół i klasztor ukończone już w r. 1661. Kolejny kościół z klasztorem konsekrowano w r. 1752, przypisywany zgodnie przez badaczy Paolo Fontanie. Murowany, na rzucie wydłużonego ośmioboku, z ośmioboczną nawą z promienistymi kaplicami, ujęta szerokim prostokątnym przedsionkiem i prezbiterium flankowanym aneksami. Fasada wielkoporządkowa, z wyryzalitowaną osią główną. Projekt kościoła stanowi autorskie powielenie planów kościoła Paulinów we Włodawie. Klasztor skasowany w r. 1830, ołtarz główny i boczne sprzedane do kościoła podominikańskiego, pełniącego funkcję parafialnego. W r. 1831 budowle ucierpiały podczas pożaru, w l. 1835-40 przebudowane na rotę aresztancką, a w r. 1851 na ciężkie więzienie, znajdujące się w budynkach do końca II Rzeczypospolitej. Po zniszczeniach wojennych zespół rozebrany w l. 1944-46.

Artyści i rzemieślnicy

• Fontana Paolo Antonio (1696-1765), architekt

Bilbiografia

• Zgliński, M., Zarys dziejów i urbanistyki Brześcia oraz rysy historyczne jego nieistniejących kościołów i klasztorów rzymskokatolickich, [w:] Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, red. J. K. Ostrowski, cz. V: Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa brzeskolitewskiego, red. M. Zgliński, t. 1, Kraków 2013 17-68
• Skrabski, J., Paolo Fontana. Nadworny architekt Sanguszków, Tarnów 2007
• Borkowska, M., Miscellanea brygidkańskie: składkowa fundacja w Brześciu, "Nasza Przeszłość", 91, 1999, s. 351-340 331-340