Kosciół pw. św. Stefana

Kościół usytuowany na zach. od bramy Rudnickiej, przy ul. Kolejowej 39 (Gelezinkelio g. 39). Wzniesiony z inicjatywy jezuity Szymona Wysockiego dla bractwa szpitalnego św. Łazarza po epidemii dżumy w r. 1600. W r. 1612 erygowana parafia. Od 1715 pod opieką Braci Miłosierdzia św. Rocha, prowadzących przy kościele szpital i cmentarz. Po r. 1752 kościół przejęty przez Zgromadzenie Sióstr Życia Marii. Kościół w r. 1794 zbombardowany przez wojska rosyjskie, odbudowany w l. 1801-06 przez arch. Pietro Rossiego (obniżona frontowa wieża, zmieniony dach). Ponownie uszkodzony w czasie wojen napoleońskich i wyremontowany w 1820. Po kasacji mariawitek kościół odebrany przez władze carskie, w klasztorze urządzone więzienie. Kościół przywrócony wiernym w r. 1921, ponownie odebrany w 1945. Cmentarz przy kościele zlikwidowany w l. 50. w. XX. W l. 1975-76 przeprowadzony remont elewacji. W ostatnich latach zwrócony kurii wileńskiej. Kościół orientowany. Murowany, tynkowany, założony na planie krzyża łacińskiego, z transeptem. Prezbiterium zamknięte absydą, ujęte parą aneksów zakrystyjnych. Fasada pierwotnie z wysoką cylindryczną wieżą ujętą parą okrągłych wieżyczek schodkowych; wieża obecnie znacznie obniżona, pozostawiona do wys. pierwszej kondygnacji. Elewacje rozczłonkowane parami szerokich pilastrów, między którymi wnęki umieszczone na trzech poziomach. Całość zwieńczona szerokim belkowaniem z fryzem z malowanym ornamentem.

Artyści i rzemieślnicy

• Rossi Pietro (1761-1831), architekt

Bilbiografia

• Wileńska architektura sakralna doby baroku. Dewastacja i restauracja, pod red. Andrei Langera, Dietmara Poppa, Marburg 2005 s. 172-176
• Drema Vladas, Vilniaus Bažnyčios, Vilnius 2007 s. 881-889