Kościół pw. św. Michała Archanioła

Usytuowany w centrum miasta, przy ul. Holszańskiej. Fundowany w r. 1398 przez Władysława Jagiełłę lub Wielkiego Księcia Witolda. Odbudowywany po zniszczeniach najazdu moskiewskiego w w. XVI i po potopie szwedzkim w l. 1656-61, wówczas murowany, jednonawowy, poprzedzony niskimi wieżami i kruchtą. W l. 1900-08 gruntownie przebudowany wg proj. arch. Wacława Michniewicza w stylu baroku wileńskiego: korpus przedłużony, powiększony o nawy boczne, wzniesione wysokie wieże. W 1938 konsekrowany. W r. 1948 zamknięty przez władze, w 1950 odebrany katolikom, użytkowany jako wieża ciśnień i magazyn lnu. W 1959 częściowo zniszczony przez pożar. W r. 1964 przebudowany na fabrykę sprzętu radiowo-telewizyjnego, podzielony stropami na trzy kondygnacje. Zwrócony wiernym w r. 1898, od tego czasu remontowany. Murowany z cegły, tynkowany. wzniesiony jako trzynawowa bazylika o pięcioprzęsłowym korpusie i jednoprzęsłowym, zamkniętym trójbocznie prezbiterium, ujętym aneksami zakrystyjnymi. Fasada trójosiowa, jednokondygnacyjna, z parą strzelistych, czterokondygnacyjnych, ażurowych wież między którymi szczyt z termalnym przeźroczem. Nawa główna przekryta kolebką na gurtach, nawy boczne sklepieniami krzyżowymi. Wyposażenie niezachowane.

Artyści i rzemieślnicy

• Michniewicz Wacław (1866-1944), architekt i inżynier

Bilbiografia

• Jagielska B., Barok wileński w XX wieku. Głębokie, Oszmiana, Krewo, [w:] Sztuka Kresów Wschodnich, t. 2, pod red. J.K. Ostrowskiego, Kraków 1996 s. 313-323
• Siwicka Iwona, Dekanat oszmiański w 1784 r. w świetle opisów parafii, Białystok 2007, praca magisterska, Biblioteka Wydziału Historyczno-Socjologicznego Uniwersytetu w Białymstoku 6-7
• http://www.oszmianszczyzna.pl/strona_oszmiana_parafia.html [dostęp: 09.08.2022]
• Jankowski, Cz., Powiat oszmiański. Materiały do dziejów ziemi i ludzi, t. 1, Petersburg 1896 s. 21, 23