Kościół pw. Św. Józefa Kalasantego i klasztor Pijarów

Zakon sprowadzony do Lidy w r. 1756 z inicjatywy starosty Ignacego Scipio del Campo. Pierwszy, drewniany kościółek wzniesiony w r. 1758, z iluzjonistycznie malowanym ołtarzem. Od r. 1800 nowy, murowany kościół wznosił rektor i architekt Sebastian Dąbrowski, wobec trudności kościół w stanie surowym ukończono ok. r. 1824, już w l. 1836-37 dokonano gruntownego remontu. Murowany z cegły, na kamiennym cokole, tynkowany, centralny, z nawą na rzucie koła, z płytkimi aneksami sugerującymi rzut krzyża. Fasada w formie dostawionego doryckiego portyku. Pożar z r. 1842 strawił całe wyposażenie oraz bogatą bibliotekę klasztorną. W r. 1843 budynki przekazane na cerkiew, szkołę powiatową i mieszkania nauczycieli, ocalałe sprzęty liturgiczne rozdano po kościołach w diecezji. Do r. 1919 świątynia służyła jako cerkiew, od r. 1926 ponownie objęta przez pijarów. Kościół w r. 1958 zamknięty, przekazany na siedzibę Muzeum Krajoznawczego, od r. 1964 planetarium, w r. 1996 przekazany cerkwi prawosławnej. W stanie dobrym po remoncie z r. 2000, użytkowany jako cerkiew pw. Św. Michała Archanioła.

Artyści i rzemieślnicy

• Dąbrowski Sebastian SP (zm. 1816), architekt

Bilbiografia

• Kałamajska-Saeed, M., Kościół p.w. Św. Józefa Kalasantego i klasztor Pijarów w Lidzie, [w:] Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, red. J. K. Ostrowski, cz. III: Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa wileńskiego, red. M. Kałamajska-Saeed, t. 2, Kraków 2008 141-170