Kościół pofranciszkański pw. św. Jana Chrzciciela

Holszany (Гальшаны), rejon oszmiański, obwód grodzieński, Białoruś

Kościół wraz z klasztorem franciszkanów fundowany w r. 1618 przez podkanclerza wielkiego litewskiego Pawła Stefana Sapiehę. Kościół w r. 1774 gruntownie przebudowany, w r. 1790 wstawione nowe ołtarze. W r. 1832 kościół zamieniony na parafialny, klasztor skasowany, przeznaczony początkowo dla wojska, w czasie późniejszym pełniący funkcję magazynu oraz szkoły z internatem. Po II wojnie światowej budynki odebrane katolikom, w l. 1956-92 kościół pełniący funkcję składu nawozów sztucznych. W r. 1992 odzyskany przez katolików, wyremontowany. Obsługiwany przez franciszkanów. Kościół barokowy. Zwrócony fasadą na płd.-wsch. Murowany z cegły, tynkowany, wzniesiony jako trójnawowa bazylika na planie prostokąta, kryta dachem dwuspadowym. Fasada trójosiowa, rozczłonkowana wiązkami pilastrów, dwukondygnacyjna, ze szczytem zamkniętym łukiem pełnym nadwieszonym. Elewacje naw bocznych gładkie, nawy głównej rozczłonkowane bliźniaczymi pilastrami, okna prostokątne, zamknięte łukiem pełnym nadwieszonym. Nawa główna przykryta kolebką z lunetami, boczne sklepieniami krzyżowymi. Nawa główna wydzielona półkolistymi arkadami. W prezbiterium iluzjonistyczny fresk z przedstawieniem architektonicznego ołtarza pod kopułą, na zamknięciu nawy bocznej prawej fresk z herbem Sapiehów; tam pierwotnie marmurowy nagrobek Pawła Sapiehy i jego trzech żon, obecnie w Muzeum Kultury Białoruskiej w Mińsku.

Bilbiografia

  • Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, t. 3, Warszawa 1882 (http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III) s. 102-3
  • Morelowski M., Zarysy syntetyczne sztuki wileńskiej od gotyku do neoklasycyzmu z przewodnikiem po zabytkach od Niemna do Dźwiny, Wilno 1939 s. 330
  • Święcka E., Kościół i klasztor w Holszanach: Początek odrodzenia? Konserwacja malowidła ołtarzowego, [w:] Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej, t. III red. W. Walczak i K. Łopatecki, Białystok 2013 s. 35-68