Kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela

Parafia erygowana w 2. połowie w. XV, pierwszy kościół z r. 1485, kolejny wzniesiony w r. 1512 z funduszy królowej Bony. Ok. 1633 Lew Sapieha z synem Janem Stanisławem ufundowali trzeci, drewniany kościół. W ołtarzu głównym cudowny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Świątynia spalona doszczętnie w r. 1706 przez Szwedów. W r. 1715 wzniesiono na tym miejscu nową, z fundacji Kazimierza Ogińskiego. W r. 1903 ze względu na stan techniczny kościoła rozpoczęto starania o budowę nowego, wg planów arch. gubernialnego Iwana Płotnikowa. Budowa ruszyła w r. 1910 prawdopodobnie wg planów Józefa Piusa Dziekońskiego i Zdzisława Mączeńskiego. W r. 1922 budynek w stanie surowym, wykańczany przez Stefana Szyllera, konsekrowany w r. 1932. Kościół czynny nieprzerwanie, w r. 2004 wyremontowany wewnątrz. Murowany z cegły, na cokole z ciosów kamiennych, neogotycki, trójnawowy, bazylikowy. Fasada dwuwieżowa z trójkątnym przyczółkiem, poprzedzona kwadratową, neogotycką dzwonnicą. Wyposażenie neogotyckie i barokowe, z pierwotnego kościoła, przekształcone.

Artyści i rzemieślnicy

• Płotnikow Iwan Kapitonowicz, architekt
• Dziekoński Józef Pius (1844-1927), architekt
• Mączeński Zdzisław (1878-1961), architekt
• Szyller Stefan (1857-1933), architekt

Bilbiografia

• Zgliński, M., Kościół parafialny p.w. św. Jana Chrzciciela w Mścibowie, [w:] Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, red. J. K. Ostrowski, cz. II: Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa nowogródzkiego, red. M. Kałamajska-Saeed, t. 2, Kraków 2006 129-155
• Kurczewski, J., Stan kościołów parafialnych w diecezji wileńskiej po najściu nieprzyjacielskim 1655-1661 r., „Litwa i Ruś”,. 3, z. 1, Wilno 1912, s. 54-59 1, 1912, t. 1, z. 2, s. 119-124; z. 3, s. 162-169; t. 2, z. 1, s. 59-63; t. 3, z. 1, s. 54-59; z. 3, s. 204-215
• Nowy kościół w Mścibowie, „Wiadomości Archidiecezjalne Wileńskie”, 1932 nr 10, s. 156-157
• Brykowski, R., Drewniane dwuwieżowe świątynie w Rzeczypospolitej, „Biuletyn Historii Sztuki”, 53, 1991 1/2, s. 27-51