Kościół parafialny pw. Podwyższenia Krzyża Św

Lida (Ліда ), rejon lidzki, obwód grodzieński, Białoruś

Pierwsi misjonarze franciszkańscy zostali sprowadzeni prawdopodobnie w r. 1366, kolejni w r. 1369. Pierwszy kościół powstał zapewne w r. 1387 z fundacji Władysława Jagiełły. Niedługo po tym spalona, podobnie jak następna. Od r. 1460 notowana jako świątynia parafialna, nie zakonna. W l. 1655 i 1659 kościół spalony przez wojska moskiewskie, kolejny konsekrowany w r. 1674. Drewniany, na rzucie prostokąta. W ołtarzu głównym cudowny obraz Matki Boskiej w koronach i pozłacanej, kameryzowanej sukience. Nowy, murowany kościół wzniesiony w l. 1765-70, wyposażenie przeniesione częściowo ze starego. W ołtarzu głównym cudowny obraz Matki Boskiej Różańcowej. Barokowy, murowany, tynkowany, trójnawowy, halowy, z prezbiterium zamkniętym prosto. Fasada dwuwieżowa, z wieżami (pierwotnie) o 3 kondygnacjach. W wyniku wad konstrukcyjnych generalny remont już w l. 1782-90. Większość wyposażenia opisanego w r. 1882 przetrwała do dziś, kościół kilkukrotnie remontowany. Jako jeden z nielicznych w Białoruskiej SRR nieprzerwanie czynny. Odnawiany w l. 1985-86. W stanie dobrym.

Bilbiografia

  • Pyzel K., Kościół parafialny p.w. Podwyższenia Krzyża Św. w Lidzie, [w:] Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, red. J. K. Ostrowski, cz. III: Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa wileńskiego, red. M. Kałamajska-Saeed, t. 2, Kraków 2008 93-127
  • Bobrow R., Srebra warszawskie 1851-1939, Warszawa 1997
  • Guttmejer, K., Tradycjonalizm i nowatorstwo w sakralnej architekturze wileńskiej około poł. XVIII w., [w:] Tradycja i innowacja. Materiały z sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki Łódź, listopad 1979, red. T. Hrankowska, Warszawa 1981 101-114