Kościół misjonarzy pw. Wniebowstąpienia Pańskiego

Kościół wraz z klasztorem misjonarzy usytuowany przy ul. Subocz 24-28 (Subaciaus g. 24-28). Misjonarze sprowadzeni do Wilna w r. 1685 przez bpa Aleksandra Kotowicza na podarowaną przez niego Górę Zbawiciela, obok dawnego pałacu Sanguszków (pałac podarowany misjonarzom w r. 1687 przez wojewodzinę wileńską Katarzynę Radziwiłłową). Kamień węgielny pod fundowany przez wojskiego inflanckiego Teofila Jana Platera kościół wmurowany w r. 1696. Budowa zakończona w 1730. W l. 1750-56 kościół gruntownie przebudowany i wzbogacony o elementy późnobarokowe (podwyższone wieże, przekształcone szczyty, nad oknami i niszami dodane rokokowe kartusze, wnętrza dekorowane stiukami i polichromią autorstwa misjonarza Dominika Iwanowskiego), być może pod kierunkiem Jana Krzysztofa Glaubitza. W r. 1755-56 wystawiona kruchta w kształcie kopułowego tempietta. Gmachy kościoła i klasztoru misjonarzy uszkodzone podczas kampanii napoleońskiej w 1812. W r. 1832 kongregacja misjonarzy skasowana, w 1839 klasztor zamieniony na więzienie. Kościół zamknięty przez władze w 1844, w 1862 ponownie w rękach katolików, remontowany (pod kier. Jana Fryderyka Wiszniewskiego). Po II wojnie światowej w kościele urządzony magazyn. W r. 1993 kościół zwrócony kurii wileńskiej. Kościół murowany, tynkowany, wzniesiony jako trójnawowa bazylika na planie prostokąta, z półkoliście zamkniętym jednonawowym prezbiterium. Fasada rozczłonkowana pilastrami zdobionymi dekoracją rokokową, zwieńczona szczytem, ujęta parą wysmukłych pięciokondygnacyjnych wież, poprzedzona przedsionkiem artykułowanym korynckimi kolumnami, zwieńczonym kopułą.

Artyści i rzemieślnicy

• Glaubitz Jan Krzysztof (ok. 1700-1767), architekt
• Wiszniewski Jan Fryderyk, budowniczy
• Iwanowski Dominik CM, malarz

Bilbiografia

• Wileńska architektura sakralna doby baroku. Dewastacja i restauracja, pod red. Andrei Langera, Dietmara Poppa, Marburg 2005 s. 163-171
• Drema Vladas, Vilniaus Bažnyčios, Vilnius 2007 s. 588-600
• Jamski P., Wilno, Kraków b.d.
• Lietuvos architekturos istorija, t. II, Vilnius 1994 s. 133-137