Kościół katedralny i parafia p.w. Św. Zofii
Żytomierz (Житомир), rejon żytomierski, obwód żytomierski, Ukraina
Parafia o metryce średniowiecznej. Pierwszy kościół drewniany zbudowany w r. 1255 z fundacji św. Jacka. Zniszczona przez Tatarów pod koniec w. XV, kolejna zbudowana w w. XVII z fundacji Janusza Tyszkiewicza. Zastąpiona nową zbudowaną w r. 1724 z fundacji bpa Jana Samuela Ożgi. Zrujnowana, zastąpiona murowaną świątynią z l. 1735-46. Kościół spłonął w pożarze w r. 1768, odbudowany w l. 1791-96 z fundacji bpa Kacpra Kazimierza Cieciszowskiego. Murowany, klasycystyczny, trójnawowy, pięcioprzęsłowy, z jednoprzęsłowym, niewyodrębnionym w bryle prezbiterium. Przy nawach bocznych kaplice o funkcji pseudotranseptu. Fasada parawanowa, dwukondygnacyjna, dwuwieżowa, z cofniętą częścią środkową dolnej kondygnacji wypełnionej kolumnadą. Kościół odnowiony w r. 1904 z inicjatywy bpa Karola Niedziałkowskiego. Czynny do l. 30. w. XX, zamknięty przez władze radzieckie ponownie otwarty podczas okupacji niemieckiej, nieprzerwanie czynny w czasach sowieckich. Obecnie w stanie bardzo dobrym.
Bilbiografia
- Katalog kościołów i duchowieństwa łacińskich diecezji kresowych (1798-1939), cz. VII/4, *Katalog kościołów oraz duchowieństwa diecezjalnego i zakonnego diecezji łuckiej i żytomierskiej (1920-1921, 1923, 1925), opr. J. Szczepaniak, Kraków 2014 162-164
- Kowalczyk J., Świątynie późnobarokowe na kresach. Kościoły i klasztory w diecezjach na Rusi Koronnej, Warszawa 2006 158, 171, 181, 186
Fotografie 1/1

1. Kościół katedralny, ŻYTOMIERZ. fot. J Ostrowski (1992) - IHSUJ JKO F 1992 038 2 6