Kościół kalwaryjski pw. Znalezienia Krzyża Świętego

Usytuowany w dawnej posiadłości bpa wileńskiego Jerzego Białłozora w Werkach, ob. Wilno, ul. Kalwaryjska 225, 227. Kalwaria fundowana jako wotum wdzięczności po zwycięskich wojnach przeciwko Moskwie i Szwecji w r. 1662. Budowa drewnianego kościoła i drogi krzyżowej, wytyczonej na wzgórzu i rozległych obszarach Werek schodzących tarasowo ku Wilji, zakończona w r. 1669. W 1670 Kalwaria przekazana dominikanom z wileńskiego klasztoru Św. Ducha. W r. 1755 z inicjatywy przeora dominikanów Faustyna Boczkowskiego rozpoczęta budowa murowanego kościoła fundacji Michała Piotrowskiego i jego żony Krystyny. Poświęcenie kościoła i 20 drewnianych i murowanych kaplic drogi krzyżowej w r. 1772. W r. 1812 kościół częściowo zniszczony przez wojska francuskie (we wnętrzach urządzony lazaret), odrestaurowany. Po 1850 kościół zamieniony na parafialny. Remontowany w r. 1906 i 2006. Kościół zwrócony fasadą na wschód. Murowany, tynkowany, wzniesiony na planie krzyża, trójnawowy, bazylikowy, z prezbiterium zamkniętym absydą. Fasada ujęta parą wysmukłych, czterokondygnacyjnych wież, z wielostopniowymi schodami wiodącymi do portalu. Absyda zwieńczona rozbudowanym dwukondygnacyjnym szczytem.

Bilbiografia

• Wileńska architektura sakralna doby baroku. Dewastacja i restauracja, pod red. Andrei Langera, Dietmara Poppa, Marburg 2005 s. 181-185
• Drema Vladas, Vilniaus Bažnyčios, Vilnius 2007 s. 436-438