Kościół bernardynek pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej

Usytuowany przy ul. Wileńskiej 30. Benedyktynki sprowadzone z Nieświeża do Wilna w l. 1616 przez Mikołaja i Katarzynę Horodyńskich, osiadłe początkowo w gotyckiej kamienicy fundatorów, przekształconej w 1 poł. w. XVII w część założenia klasztornego. Pierwsza świątynia, wzniesiona do 1650, częściowo zniszczona w czasie najazdu moskiewskiego w r. 1656. W r. 1684 ufundowany dzwon wyk. przez Johanna Delamarsa (fundacja S. Franciszki Gałeckiej). Nowy kościół wymurowany przy wsparciu podkomorzego litewskiego Jana Feliksa Paca po r. 1692, konsekrowany w 1703. Po pożarze z r. 1737 przebudowany: w r. 1741 wystawiona nowa fasada (J.K. Glaubitz), zbudowana kaplica Opatrzności Bożej fundacji Jerzego Wołłowicza, po 1746 wykonany drewniany wystrój wnętrza (J. Hedel). W 2 poł. w. XVIII wykonany nowy wystrój kościoła, z programem ikonograficznym opatki Anny Mechtyldy Hilzerówny i benedyktyna Karola Andrzejowskiego: l. 1750-59 wzniesienie 8 ołtarzy fałszmarmurowych proj. J. Hedla z obrazami Sz. Czechowicza,. r. 1762 wyk. zakonne chórki (proj. arch. J. Herdegen). Kościół i klasztor funkcjonujące nieprzerwanie do r. 1946, kiedy to zamknięte przez władze radzieckie; kościół przeznaczony na magazyn Muzeum Sztuki. Po 1986 remontowany. Kościół murowany z cegły, tynkowany. Założony na planie prostokąta, z węższym, półkoliście zamkniętym prezbiterium ujętym aneksami i ośmioboczną kaplicą dostawioną do środkowego przęsła korpusu od płd.-wsch. Fasada trójosiowa, rozczłonkowana zwielokrotnionymi pilastrami, z osią środkową zwieńczoną wysokim szczytem i smukłymi czterokondygnacyjnymi wieżami. Korpus artykułowany bliźniaczymi pilastrami, z parawanowym trójosiowym szczytem od płd.-wsch. Kaplica Wołłowicza o narożach opiętych parami kolumn, zwieńczona spłaszczoną kopułą ze smukłą latarnią. Wnętrze jednoprzestrzenne, artykułowane bliźniaczymi półkolumnami, z chórem muzycznym wspartym na 6 kolumnach. Zachowane XVIII-wieczne wyposażenie (8 ołtarzy i chrzcielnica).

Artyści i rzemieślnicy

• Glaubitz Jan Krzysztof (ok. 1700-1767), architekt
• Czechowicz Szymon (1689-1775), malarz
• Herdegen Joachim, architekt
• Delamars Jan Ignacy
• Hedel (Hedl) Jan, sztukator

Bilbiografia

• Wileńska architektura sakralna doby baroku. Dewastacja i restauracja, pod red. Andrei Langera, Dietmara Poppa, Marburg 2005 s. 117-123
• Drema Vladas, Vilniaus Bažnyčios, Vilnius 2007 s. 506-526