Klasztor pokarmelicki przy kościele pw. Matki Bożej z Góry Karmel

Usytuowany w centrum miasta, u zbiegu ulic Mickiewicza i Żwirki i Wigury (ul. Żwirki i Wigury 4). Wzniesiony w 3 ćw. w. XVII jako budynek trójskrzydłowy, parterowy. Odbudowany w l. 1784-94 po pożarze. Po kasacie karmelitów trzewiczkowych w r. 1803 przeznaczony na areszt i na cele administracyjne. W 2 ćw. w. XIX częściowa zmiana układu wnętrz klasztornych. W 3 i 4 ćw. w. XIX (po 1844) rozbudowany i przekształcony wg proj. Dominika Kułakowskiego: wystawienie wąskiego skrzydła od strony kościoła, podniesienie o jedną kondygnację trójosiowej części pn.-zach. skrzydła klasztornego, zorganizowanie trapezoidalnego dziedzińca przyklasztornego z wkomponowaniem w obręb murów dawnego spichrza oraz wzniesienie narożnych aneksów - baszt o kwadratowym narysie. Klasztor odzyskany przez Kościół Katolicki w 1929, wyremontowany. W czasie II wojny światowej zajęty na siedzibę NKWD i więzienie, po wojnie siedziba UB, następnie przejściowo gimnazjum, poczta. W 1992 przekazany Kościołowi, od 2011 siedziba Niepublicznego Przedszkola Karmelki. Klasztor murowany z cegły, tynkowany. Złożony z pierwotnego budynku klasztornego i położonego na pn.-zach spichlerza wraz z murem i parą narożnych wież, wydzielającymi trapezoidalny dziedziniec. Klasztor w formie czworoboku, z wirydarzem, parterowy, w skrzydle pn.-zach. z piętrową trójosiową częścią, z przelotową bramą w skrzydle płd.-zach. Wnętrza w układzie półtoratraktowym, częściowo zmienione. Elewacje gładkie.

Artyści i rzemieślnicy

• Kułakowski Dominik, architekt

Bilbiografia

• Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, seria nowa, t. 12: Województwo podlaskie (białostockie), pod. red. M. Zglińskiego, z. 4, Powiat bielski, red. Z. Michalczyk, D. Piramidowicz, K. Uchowicz, M. Zgliński, Warszawa 2019 s. 25-31