Grodzisko

Grodzisko usytuowane w centrum miasta, na wzgórzu, na przesmyku między jeziorami Dryświaty i Nawiata. Założone co najmniej w IX w. przez bałtyjskie plemię Łatgalów, z którymi mieszkali również Słowianie z plemienia Krywiczów. Gród w pocz. XI w. zdobyty przez książąt połockich, zamieniony na wartownię graniczną, służącą jako baza wypadowa do ekspansji na zachód. Na pocz. XIV w. opanowany przez Litwinów i włączony do Wielkiego Księstwa Litewskiego; wielki książę Giedymin osadził w nim swojego młodszego syna Jawnutę (ok. 1308-po 1366). W 1423 w grodzisku wzniesiony pierwszy kościół katolicki. W r. 1500 Brasławowi nadano niepełne magdeburskie prawa miejskie. W 1504 na miejscu starego wzniesiony nowy kościół katolicki fundowany przez księcia Aleksandra Jagiellończyka oraz kościół św. Barbary i klasztor prawosławny fundowany przez księżną Helenę. Pierwotna ziemno-drewniana forteca książąt połockich była wielokrotnie przebudowywana. Wg opisu z 1649 otoczony podwójnymi wałami zamek miał siedem wież i basztę bramną, zaś na dziedzińcu liczne budynki. Zamek ostatecznie zniszczono w l. 1654-67, zaś ostatni budynek - cerkiew św. Barbary - spłonął w poł. XIX w. Obecnie na wzgórzu zachowane resztki fundamentów oraz ślady wałów grodu wznoszące się na kilka metrów nad majdanem w kształcie nieregularnego prostokąta o wym. 200 x 100 m.

Bilbiografia

• Rąkowski G., Kresowe rezydencje. Zamki, pałace i dwory na dawnych ziemiach wschodnich II RP, t. 1: województwo wileńskie, Warszawa 2017 s. 30-32