Dwór

Żybortany położone nad Niewieżą, wg tradycji w l. 1790-1805 zakupił Wincenty Wiszniewski h. Prus I. Po nim dobra przejął syn Karol Onufry, marszałek szlachty gub. kowieńskiej, a następnie jego syn Józef Karol. Ostatnim właścicielem był jego syn Lucjan, żonaty z Marią Dowigiałłowiczówną h. Abdank. W chwili nabycia przez Wiszniewskich Żybortan, istniał tam już murowany dwór. Ze względu na położenie (na zboczu skarpy) w jednej części był parterowy, z drugiej posiadał wysokie piwnice i sutereny. Wysokie prostokątne okna były pomalowane na biało. Część frontowa nakryta wysokim, gładkim dachem naczółkowym, z dwiema facjatkami; od strony ogrodu kryta dachówką. Główne wejście poprzedzała drewniana weranda, nakryta jednospadowym daszkiem, wspartym na czterech filarach. Wnętrze o układzie dwutraktowym; w pokojach reprezentacyjnych znajdowały się posadzki parkietowe, ściany obite tapetami; pokoje mieszkalne sytuowane od strony elewacji ogrodowej. Z wyposażenia wymienić można stare meble, obrazy i portrety rodzinne, bibliotekę i archiwum rodzinne. Przy lewym ogrodowym narożniku, wznosiła się ośmioboczna, dwukondygnacyjna baszta, w kondygnacji dolnej o oknach o wykroju ostrołuku, a w górnej owalnym. Zapewne początkowo służyła jako kaplica, później przekształcona na salon. Całość założenia otaczał park, przed frontem dworu rozciągał się rozległy kolisty gazon obsadzony dekoracyjnymi krzewami, dalej rozciągała się aleja lipowa.

Bilbiografia

• Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 297-299.