Dwór

Zdaniszki w 2. poł. XVIII w. należały do Okmińskich h. Syrokomla. W 1798 dobra zakupił Piotr Dymsza h. własnego, żonaty z Marią Gadonówną. Po jego śmierci dobra dziedziczył ich syn Kleofas Dymsza, a następnie jego syn Lubomir, profesor Uniwersytetu Petersburskiego. Ostatnią właścicielką była jego córka Zofia, zamężna z Jerzym Bułhakiem-Jelskim. Na stałe mieszkając w Neplach na Podlasiu, po r. 1930 zdecydowała się sprzedać majętność. Dwór złożony z dwóch części; starszej trzykondygnacyjnej, mocno wysuniętej do przodu, wystawionej z grubego muru, na rzucie prostokąta, nakryta dachem dwuspadowym. W 1840 z zewnątrz nadano jej wystrój neogotycki. Narożniki tej części budowli posiadały smukłe wieżyczki wychodzące poza dach. Na przełomie XVIII i XIX w. do korpusu głównego dodano dwa skrzydła boczne, cofnięte do tyłu, parterowe, z wysokim gładkim dachem naczółkowym, tworzącym poddasze z pokojami mieszkalnymi w ścianach szczytowych. Skrzydło prawe nieco krótsze, dodatkowo przedłużono. Sień wejściową ulokowano w narożnej izbie prawego skrzydła, poprzedził ją niewielki otwarty ganek, z daszkiem wspartym na filarach. Po prawej stronie dworu wybudowano dwukondygnacyjną oficynę, nakrytą czterospadowym dachem, dalej piętrowy świron z galeryjką obiegającą go dookoła, nakryty wysokim dwuspadowym dachem. Do dworu przylegał stary ogród z sadem. Poza obrębem ogrodu, w położonym nieopodal lesie, znajdowała się neogotycka kaplica grobowa rodziny Dymszów, wzniesiona w 1. poł. XIX w.

Bilbiografia

• Aftanazy, R., Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, t. 3: Województwo trockie, Księstwo Żmudzkie, Inflanty Polskie, Księstwo Kurlandzkie, Wrocław 1992 s. 293-295.
• Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, t. 14, Warszawa 1895 (http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV) s. 539.